Gazze’de ateşkesin ikinci aşaması: Anlaşmazlıklar, koşullar ve sahadaki sınamalar |
ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un 14 Ocak akşamı Gazze’deki ateşkesin ikinci aşamasının başladığını duyurmasından sadece birkaç saat sonra, İsrail 15 Ocak günü Gazze’de 11 Filistinliyi öldürdü. İsrail’in, ilk aşaması Ekim 2025’te başlayan ateşkes anlaşmasını bin 244’ten fazla kez ihlal ettiği, bu ihlallerin belgelendiği ve söz konusu süreçte bin 459 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 200’den fazla kişinin ise yaralandığı biliniyor.
Witkoff’un açıklaması, Kahire’de Filistinli gruplarla yapılan birkaç toplantının ardından Gazze Şeridi’ni yönetecek Filistin teknokratik komitesi üzerinde anlaşmaya varılmasının ardından geldi. Arabulucular (Mısır, Katar ve Türkiye) tarafından yapılan açıklamada, Filistin Yönetimi’nin eski bakan yardımcısı Dr. Ali Abdel Hamid Shaath’ın başkanlık ettiği 15 üyeden oluşan Filistin teknokratik komitesinin oluşumunun tamamlanması memnuniyetle karşılandı. Ancak bu yönetim, Trump liderliğindeki Barış Konseyi’nin yeni yüksek temsilcisi olarak atanan, eski Birleşmiş Milletler (BM) Orta Doğu Barış Süreci Temsilcisi ve eski Bulgaristan Dışişleri Bakanı Nikolay Miladonov’un temsil edeceği Barış Konseyi’ne bağlı olacak.
Belki de dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, ateşkesin ikinci aşamasının başlamasının duyurulmasının, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun şartı olan Filistin direnişinin silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasına geçmek için bir koşul olarak kabul etmeden yapılmasıdır. Arabulucular, ateşkesin ikinci aşamasının İsrail hükümetinin ruh haline veya tek taraflı silahsızlanma yorumuna bağlı olmaması için baskı yapmada önemli bir rol oynadılar.
Teknokratik komite
Filistinliler, Gazze’yi yönetecek teknokratik komiteyi, olağanüstü koşullar altında kendilerine dayatıldığı için ideal bulmuyorlar. Bu komite, İsrail’in Gazze’de halkın iradesine dayanmayan yönetim modellerini zorla dayatma girişimlerinin başarısız olduğunu gösteren somut bir örnektir.
Bununla birlikte, Gazze Şeridi’ni yönetecek Filistin teknokratik komitesinin kurulması, İsrail tarafından defalarca reddedildi. Netanyahu, çeşitli bahanelerle bu komitenin oluşumunu onaylamayı reddetti, ancak asıl nedeni ateşkesin ikinci aşamasına geçişi engellemekti. İkinci aşamaya geçiş, ateşkesi istikrara kavuşturma şansını artırıyor ve İsrail’in Gazze Şeridi’nde askeri ve güvenlik operasyonları yürütme özgürlüğünü kısıtlıyor.
İsrail’in Filistinli teknokratik hükümeti reddetmesinin arkasında başka nedenler de var. Bu nedenlerden ilki Netanyahu’nun iktidar koalisyonu içindeki hesaplarıyla ilgili, çünkü iktidar koalisyonundaki ortakları Gazze’den çekilmenin veya herhangi bir Filistin siyasi varlığının tanınmasının, bu varlık bağımsız şahsiyetlerden oluşsa bile, bir yenilgi olduğunu düşünüyor. İkincisi, Netanyahu’nun ideolojisi, Filistin halkına hizmet........