Vahiy İnsana Nerede Sınır Çizer?

قُلْ اِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّىَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْاِثْمَ وَالْبَغْىَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاَنْ تُشْرِكُوا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطَانًا وَاَنْ تَقُولُوا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

İnsan, çoğu zaman helâlin genişliğini değil, haramın nerede başlayıp nerede bittiğini konuşuyor. Oysa A‘râf sûresi 7/33. ayet, tam da bu zihinsel daralmaya müdahale eden bir yerden sesleniyor: Allah’ın nimetleri kime aittir, haramlar hangi ilkelere göre belirlenmiştir? Bu yazıda söz konusu ayetteki “ancak (innemâ)” vurgusuyla yapılan sınırlamanın bir liste mi yoksa bir çerçeve mi sunduğu sorusu merkeze alınmaktadır. Başka bir ifadeyle Kur’an’ın haramları saymak için mi yoksa insanı korumak için mi konuştuğu değerlendirilmektedir. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız “Bu da mı haram?” sorusunun arka planında yatan varsayımı sorgularken, ayetlerin işaret ettiği temel sonucu da görünür kılmak istiyorum: Yasaklar, keyfî değil; insanın onurunu, aklını, hayatını ve inancını muhafaza eden bir ahlâk düzeninin parçalarıdır. Hudûd (sınırlar) fikrinin kesiştiği bu noktada metnin sunduğu cevap şudur: Kur’an, haramı çoğaltmak için değil, insanı özgürleştirmek için sınır çizer. Bu yazının varsayımı da tam olarak burada duruyor. Ele alınan ayetin sunduğu tablo, dinin yasaklayıcı değil, koruyucu bir dil kurduğunu göstermektedir.

Kur’an’da Haramın Çerçevesi

Yüce Allah, önceki yazıda ele alınan ayette (el-A`râf 7/32) dünya nimetlerinin mü’minler için olduğunu ahirette ise nimetlerin sadece onlara özel olduğunu ifade ettikten sonra haramları da şöyle belirtmektedir: “De ki: Rabbim, ancak hayasızlıkları, onların açık olanını, gizli olanını, bununla beraber günahı, haksız isyanı, Allah’a -hakkında asla bir delil indirmediği- herhangi bir şeyi ortak koşmanızı ve Allah’a bilmediğiniz şeyleri isnad etmenizi haram kılmıştır.” (el-A`râf 7/33). Ayette “ancak (innemâ) edatı kullanılınca sayılan haramların bu ayettekilerle sınırlı olup olamayacağı........

© Mir'at Haber