ÎMÂNIN HAYATA YANSIMASI |
İMÂNIN HAYATA YANSIMASI
İman, yalnızca dille ifade edilen bir sözden ibaret değildir. İnsanın kalbinde kök salan, aklıyla kavranan, davranışlarına yön veren ve hayatının bütün alanlarına yansıyan bir inançtır. Bu bakımdan imanın doğru anlaşılması, korunması ve hayata aktarılması büyük önem taşımaktadır.
Bir kuşun uçabilmesi için iki kanadının da sağlam olması gerektiği gibi, müminin dinî hayatında da birbirini tamamlayan ilke ve değerlerin dengeli biçimde bulunması gerekir. Bu denge bozulduğunda kişinin dinî anlayışında ve yaşayışında eksiklikler meydana gelir.
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
“O’na ancak güzel sözler yükselir. Onu da Allah’a salih amel ulaştırır.” (Fâtır, 35/10)
Bu ayet, güzel söz ile salih amel arasındaki ilişkiye dikkat çekmektedir. İman, söz ve davranış arasındaki bağın koparılmadığı bir hayat anlayışını gerektirir. Öyleyse mümin, imanını yalnızca sözlü ifadelerle sınırlamamalı; inancının gerektirdiği sorumlulukları da yerine getirmeye gayret etmelidir.
Îmânı Kemâle Erdiren Unsurlar
Dinî hayatın sağlıklı biçimde yaşanabilmesi için doğru bilgi kadar samimi bir gönül bağına da ihtiyaç vardır. Bilgiyle temellendirilmeyen duygular yanlış yönelişlere sebep olabileceği gibi, davranışlara ve ahlâka yansımayan bilgi de kişinin hayatında beklenen karşılığı bulamaz. Mümin, dinini doğru kaynaklardan öğrenmeli; öğrendiklerini kalben benimseyerek hayatına aktarmalıdır.
Kur’an, bilginin değerini şöyle vurgular:
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
“De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer, 39/9)
Ancak bu bilgi, gönülde karşılığını bulmalıdır:
إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ
“Kulları içinde Allah’tan gerçek anlamda ancak âlimler korkar.” (Fâtır, 35/28)
Bu ayetler, bilginin gönülde haşyete dönüşmesi gerektiğini gösterir. Bilgi, sahibini Allah’a yaklaştırmıyorsa asıl işlevini yerine getirmemiş demektir.
Mümin, hayatın nimet ve imtihanlardan meydana geldiğini bilir. Sıkıntılar karşısında sabırlı, nimetler karşısında şükür sahibi olur. Sabır, musibetler karşısında isyan etmemek ve doğru davranışta sebat etmek; şükür ise nimetin Allah’tan geldiğini bilmek, O’na hamdetmek ve nimeti meşru yollarda kullanmaktır. Her iki tutum da kulluk bilincinin önemli tezahürlerindendir.
Peygamber Efendimiz (S.A.V.) bu hâli şöyle tarif eder:
“Müminin durumu ne hayret vericidir! Onun her hâli hayırdır. Bu, müminden başkasında yoktur. Sevindirici bir şey olursa şükreder, bu onun için hayır olur. Başına bir zarar gelirse sabreder, bu da onun için hayır olur.” (Müslim, Zühd, 64)
Mümin, nimette de imtihanda da kazançlıdır; çünkü her iki hâlde de doğru tavrı bulmuştur.
3. Havf ve Recâ: Korku ve Ümit
Mümin, Allah’ın rahmetini umarken O’nun emir ve yasaklarını da ciddiye alır. Allah’ın azabından emin olduğunu düşünerek günahları hafife almaz; rahmetinden ümit keserek de ümitsizliğe düşmez. Korku, insanı sorumluluk bilincine yöneltirken ümit, onu tövbe etmeye ve iyilikte bulunmaya teşvik eder. Bu iki duygu, dinî hayatın dengeli biçimde sürdürülmesine katkı sağlar.
Kur’an, bu dengeyi aynı hitap içinde kurar:
نَبِّئْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ الْعَذَابُ الْأَلِيمُ
“Kullarıma haber ver ki ben çok bağışlayan, çok merhamet edenim; azabım da elem verici azaptır.” (Hicr, 15/49-50)
Rahmet ile azap birlikte........