MÜSLÜMAN HÜRDÜR, SEKÜLER İNSAN ÖZGÜRDÜR |
MÜSLÜMAN HÜRDÜR, SEKÜLER İNSAN ÖZGÜRDÜR
İki Kavram, İki İnsan Tasavvuru
Müslüman hürdür; modern seküler insan ise özgürdür. Bu cümlede “hür” ve “özgür” kelimelerini günlük Türkçedeki sözlük anlamlarıyla birbirinden ayırmıyoruz; çünkü iki kelime dilimizde çoğu zaman birbirinin karşılığı olarak kullanılmaktadır. Buradaki ayrım kavramsaldır ve iki farklı insan, hayat ve otorite anlayışını ifade etmektedir. “Özgürlük” ile insanın kendisini hayatının nihai belirleyicisi kabul ettiği, vahyin bağlayıcılığından bağımsız olarak kendi hayat tarzını belirleme hakkını merkeze alan seküler özgürlük anlayışını; “Hür” ile Allah’a kulluğu kabul ederek Allah’tan başka hiçbir varlığı mutlaklaştırmayan insanı, yani Müslüman’ı kastediyoruz. Bu anlamıyla Müslüman “özgürlükçü” değildir ve olamaz. Çünkü Müslüman kendisini Allah’tan bağımsız bir varlık olarak görmez. “Hayat benim, beden benim, tercih benim; nihai karar yalnız bana aittir” diyemez. Müslümanın temel cümlesi başka bir yerden başlar: Ben Allah’ın kuluyum. İslam ile modern seküler özgürlük anlayışı arasındaki temel ayrım tam da bu cümlede ortaya çıkar.
Modern seküler özgürlük anlayışı, tarihsel olarak zorbalığın sınırlandırılması, düşünce ve vicdan alanının korunması, keyfî yönetimin engellenmesi gibi önemli kazanımlarla birlikte gelişmiştir. Bunları yok saymak gerekmez. Fakat zamanla özellikle bireyci biçimlerinde özgürlük, yalnızca zalim bir yöneticiden kurtulmanın ötesine geçmiş; bireyin kendi hayatının anlamını, değerlerini ve yaşam tarzını mümkün olduğunca kendisinin belirlemesi düşüncesine dayanmıştır. İnsan artık yalnız “Beni kimse zorlamasın” dememekte, aynı zamanda “Hayatım hakkında nihai kararı ben veririm” demektedir. İslam’ın itirazı insanın tercih yapmasına değildir. Zaten insanın imtihan edilebilmesi için iradesinin bulunması gerekir. İslam’ın itirazı, tercih hakkının hüküm koyma hakkına dönüştürülmesinedir. İnsan seçebilir ama seçtiği şey hakikati değiştirmez. Haramı seçebilir ama seçmesi haramı helal yapmaz. Yanlışı tercih edebilir ama tercih etmesi yanlışı doğruya dönüştürmez. Toplumun tamamı bir haramı normal kabul etse bile Müslüman açısından Allah’ın hükmü değişmez. Çünkü hakikatin kaynağı insanın arzusu, çoğunluğun tercihi veya çağın kabulü değildir.
Bu sebeple Müslüman, modern seküler anlamıyla “özgür” değildir. Çünkü Müslüman Allah karşısında bağımsız değildir ve zaten bağımsız olmak istemez. Namaz konusunda “İstersem Allah’ın hükmünü kabul ederim, istemezsem namazın gerekli olmadığına karar veririm” diyemez. Oruç, faiz, zina, içki, miras, ticaret, aile veya ahlak konusunda Allah’ın açık hükmü karşısında kendisini yeni bir hüküm koyucu olarak göremez. Günah işleyebilir; çünkü insan hata eder. Fakat günah işlemek ile günahı meşru saymak aynı şey değildir. Müslüman nefsine yenilip haram işlediğinde “Yanlış yaptım” der; modern seküler özgürlükçü yaklaşım ise bazı alanlarda “Bu benim hayatım ve benim tercihim; kimse bunun üzerinde aşkın bir hüküm koyamaz” diyebilir. Ayrım burada son derece nettir: Müslüman günah işleyebilir ama Allah’ın hükmünü kendi tercihine göre değiştirme yetkisini kendisinde göremez.
Mesela faizden büyük kazanç elde etme imkânı bulunan bir Müslüman düşünelim. Önünde........