İSLÂM MEDENİYETİ İÇİN NEREDEN BAŞLAMALIYIZ?

İSLÂM MEDENİYETİ İÇİN NEREDEN BAŞLAMALIYIZ?

İslâm medeniyetinin yeniden kurulması, yalnızca büyük hedefler ilan etmekle, geçmişin ihtişamını hatırlamakla veya mevcut dünyanın yanlışlarını sıralamakla mümkün değildir. Medeniyet, uzun vadeli bir insan yetiştirme, düşünce üretme, kurum kurma ve toplumsal davranış dönüştürme sürecidir. Bu nedenle “İslâm medeniyeti yeniden mümkün mü?” sorusundan sonra sorulması gereken en önemli soru şudur: Nereden başlamalıyız? Çünkü doğru hedef kadar doğru başlangıç noktası da önemlidir. Bir toplum yüz yıl sonrasını hayal edebilir; fakat bugün hangi insanı yetiştireceğini, hangi bilgiyi üreteceğini, hangi kurumları kuracağını ve hangi ahlâkı toplumsallaştıracağını bilmiyorsa medeniyet tasavvuru temenniden öteye geçemez. Yeniden İslâmî medeniyet için ihtiyaç duyulan şey, yalnızca heyecan değil; ilke, sıra, yöntem, sabır ve kurumsal sürekliliktir. Bu sebeple medeniyet inşasını on temel adım üzerinden düşünmek mümkündür.

1. İnsanı Yeniden Tanımlamak

Her medeniyet önce insan hakkında bir hüküm verir. İnsanı nasıl tanımlıyorsanız eğitim sisteminizi, ekonominizi, hukukunuzu, şehirlerinizi ve siyaset anlayışınızı da ona göre kurarsınız. Eğer insanı yalnızca tüketen, üreten, haz arayan ve ekonomik çıkar peşinde koşan bir varlık olarak görürseniz ortaya çıkan toplum da buna göre şekillenir. İslâmî medeniyetin ilk adımı, insanı yeniden kul, emanetçi, sorumlu, ahlâkî irade sahibi ve hesap verecek bir varlık olarak tanımlamaktır. Bu tanım teorik bir bilgi olarak kalmamalıdır. Çocuk yetiştirirken, işe insan alırken, ticaret yaparken, yönetici seçerken ve eğitim programları hazırlanırken bu insan tasavvuru görünür hâle gelmelidir. Medeniyetin ilk taşı insanın kendisidir. Kendisini mutlaklaştıran, serveti kutsallaştıran, gücü amaçlaştıran ve hayatı yalnızca çıkar üzerinden okuyan insanla İslâmî medeniyet kurulamaz. Bu yüzden ilk devrim dışarıda değil, insanın kendi iç dünyasında başlamalıdır.

2. Tevhidi Hayatın Merkezine Yerleştirmek

Tevhid yalnızca itikadî bir ilke olarak anlatıldığında hayatı dönüştürme gücünü kaybedebilir. Oysa tevhid, hayatın bütün alanlarını Allah’ın ölçüsü altında yeniden anlamlandıran kurucu ilkedir. İslâm medeniyetinin yeniden doğuşu için din ile hayat arasındaki parçalanmayı ortadan kaldırmak gerekir. İbadette Allah’ın hükmünü kabul edip ekonomide başka, siyasette başka, eğitimde başka ölçülerle hareket eden parçalı bilinç medeniyet üretemez. Tevhid, insanın sadece neye inandığını değil, nasıl yaşadığını da belirlemelidir. Bunun günlük karşılığı şudur: Ticarette dürüstlük, siyasette adalet, ailede merhamet, eğitimde hakikat, üretimde sorumluluk, şehirde insan onuru, teknolojide sınır bilinci. Tevhid bir slogan değil, bütün hayatı birbirine bağlayan ana eksendir. Medeniyetin yeniden kurulabilmesi için bu eksenin günlük hayata, mesleğe ve kuruma dönüşmesi gerekir.

3. Bilgiyi Tüketmekten Üretmeye Geçmek

Medeniyet bilgiyle kurulur. Ancak başkasının ürettiği kavramları, teorileri ve teknolojileri sürekli tüketen bir toplum uzun vadede bağımsız bir medeniyet kuramaz. Müslüman toplumların en büyük ihtiyaçlarından biri, kendi meselelerini kendi kavramlarıyla düşünebilecek güçlü bir düşünce ve araştırma geleneğini yeniden oluşturmaktır. Bunun için yalnızca üniversite sayısını artırmak yeterli değildir. Nitelikli düşünce merkezleri, araştırma enstitüleri, güçlü yayınevleri, bağımsız akademik çevreler, teknoloji laboratuvarları ve uzun vadeli bilim politikaları gerekir. Sosyolojiden ekonomiye, yapay zekâdan hukuka, şehircilikten eğitime kadar her alanda İslâmî ilkelerle çağın meselelerini birlikte düşünen uzmanlar yetişmelidir. Bir toplum, yalnızca başkalarının kavramlarıyla kendisini açıklıyorsa zihinsel bağımsızlığını tam olarak kazanmış değildir. Medeniyet, kendi sorularını üretme ve kendi cevaplarını geliştirme cesaretiyle başlar.

4. Eğitimi Sınav Sisteminden Şahsiyet İnşasına Dönüştürmek

Yeni medeniyetin en stratejik alanı eğitimdir. Çünkü bugün çocuklara ne öğrettiğimiz, yirmi veya otuz yıl sonra nasıl bir toplum ortaya çıkacağını belirleyecektir. Eğer eğitim yalnızca sınav kazanmayı,........

© Mir'at Haber