Türkiye’deki basın, temelde üç kez şekillenmiştir. Üç şekillenmenin de benzer ve farklı yanları olduğu görülmektedir.

Osmanlı Dönemi oluşturulan yeni basın rejimi, yönetime rağmen oluşmuş, muhalif olarak şekillenmiştir. Bu muhalif duruşta, Osmanlı Devleti’nin güç kaybetmesiyle oluşan buhranlı dönemin ve bu dönemde ortaya çıkan Batılılaşma çabalarının etkisi büyüktür.

Cumhuriyet dönemindeki basın, yeni kurulan rejimin ikamesi ve desteklenmesi için daha çok ideolojik yönüyle temayüz etmiştir. Bu dönemdeki basın, tamamen ideolojik sâiklerle ortaya çıkmıştır. Bu ideoloji, o günkü basın incelendiği zaman daha net görülecektir. Ulus Gazetesi, Cumhuriyet’i sahiplenen iradenin yayın organıydı. Ahmet Emin Yalman’ın çıkarttığı Vatan Gazetesi de ideolojik yönü ağır basan bir gazete hüviyetindeydi. O günlerde ortaya çıkan Cumhuriyet gazetesi ise bugün bile ideolojisini devam ettirmektedir. Hürriyet ve Milliyet gazetelerinin ise o günlerdeki ideolojik tavırlarıyla kartelleştikten sonraki duruşları arasındaki değişim, geçmişle bugün mukayese edildiği zaman görülecektir.

Cumhuriyet sonrası basının ötekileştirdiği ideoloji, binlerce yıllık süregelen mirastı. Yeni rejim, geçmişi unutturmak için büyük çaba içindeydi. Bundan da öte, geçmişin mirası yok sayılmış, reddedilmiş, hatta düşmanlaştırılmıştır.

Cumhuriyet sonrası ortaya çıkan İslâm referanslı basın da tamamen ideolojiktir. Hiçbir ticari kaygısı olmadığı gibi tepki olarak ortaya çıkmış ve samimidir; maddi imkânsızlıklar içinde var olma mücadelesi vermiştir. Bu dönemde İslâm referanslı basının öncüsü Mehmed Şevket Eygi’dir. Çıkarttığı gazeteler iyi tirajlar almıştır. Günlük çıkarttığı Bugün gazetesi 100 bin tirajını görmüş; yine haftalık Yeni İstiklal gazetesinin tirajı da 30 bin civarındadır. Eygi’nin günlük çıkarttığı Babıali’de Sabah ise 30 binleri görmüştür. Eygi’nin düzenlediği sabah namazlarındaki kalabalık da bu etkiyi göstermektedir. Yine bu dönemde Necip Fazıl’ın Büyük Doğu’su, Kadir Mısıroğlu’nun Sebil’i de tamamen ideolojiktir.

Millî Gazete’nin yayın hayatına........

© Milli Gazete