Namazdan dolayı hesap vereceksin. İlm-i hal, herkesin öğrenmesi gereken şeyleri bilmektir. Bunun nedenini, sebebini, detayını hocalar bilecek. Ama ilm-i hal, basit bir şekilde herkesin bilmesi gereken bilgidir ve herkese farz-ı ayndır.

Dilini, konuşması gerekmediği halde konuşmaktan koruyana, haramdan, küfürden, kötü söz söylemekten koruyana, başkasına hakaret etmekten, başkasını kötülemekten, Peygamber'in sünnetine ve Allah'ın Kur'an'ına aykırı şeyler söylemekten koruyana Allah merhamet etsin. Seni ilgilendirmiyorsa niye konuşuyorsun? Konuşmanın bir faydası var mı? Haram olmasa bile gereği yoksa konuşma. Ben konuşmuş olayım diye boş konuşma. Gerekli olduğu zaman konuşacaksın. Bu konuşmanın bir ihtiyacı var mı? Yoksa konuşma. Adam hiç gerekmediği halde konuşmak için uğraşıyor, bu yanlış. Dilini koruyacaksın. Konuşan adam konuşma hatalarından korunmalı, dikkat etmeli. Bir yerde konuşmaya gerek var mı? Gerek varsa konuşacaksın. Bir fayda getirecekse, bir zararı defedecekse konuşacaksın. Yoksa boş vakit dolduralım diye konuşmayacaksın. Ömrümüzün her saniyesinden sorumluyuz.

RASTGELE KONUŞMAK OLMAZ

Tekasür Sûresi’ni biliyorsun. Nefes almasak yaşayamayız. Aldığımız zaman vermesek yine yaşayamayız, çatlarız. Nefes alıp vermek iki nimettir. "Bu nimeti nerede kullandın?" diye kesin yeminle söylüyor, kesin hesaba çekileceğiz. Onun için lüzumlu olmayan şeyi konuşma, nefesini lüzumlu olmayan şeyde harcama. Konuşacağın şeyin bir yararı yoksa, zararı da defetmiyorsa sus. Nefesi böyle şeylerde tüketme. İhtiyaç oranında konuş. Üç cümleyle bitecek şeyi yarım saat uzatma. Lüzumlu olan kadar konuşacaksın, uzatmayacaksın. Faydalı olacak kadar konuşacaksın. Konuşmandan bir hayır gelecek, günah çıkmayacak. Fitneyi uyandırmayacaksın. Rastgele konuşmak olmaz. Bunları hesap ederek dilini oynatacaksın. Aksi halde dilini yanlış şeyde kullandın diye hesap vereceksin. Böyle şeylere dikkat edene, dilini kötülüklerden koruyana Allah merhamet etsin, rahmet etsin.

FARZ-I AYN, HEPİMİZİN YAPMASI GEREKEN FARZDIR

Şu adama da Allah merhamet etsin, rahmet etsin. Dinde farz olan bir şeyi öğrendi veya iki farz öğrendi. Bunları hocadan veya kitaptan öğrendi. Öğrendiği şey farz-ı ayn olabilir, farz-ı kifaye olabilir. Farz-ı ayn, hepimizin yapması gereken farzdır. Farz-ı kifaye ise mesela ben hocayım, dini konuda vaaz etmem, dini açıklama yapmam mecburi, bana farz-ı ayndır. Ama sen ticaret yapacaksın, öteki fırıncılık yapacak, berberlik yapacak, öteki elbise dikecek. Onların sayesinde benim ihtiyaçlarım görülecek, yoksa ben elbisesiz dolaşabilir miyim, aç yaşayabilir miyim? Müminlerin birbirine ihsanda bulunması, ihtiyaçlarını gidermesi de güzel bir şey. Onlar meslekleriyle uğraşırken, hocalar da ilimle uğraşıyor. Sen de bir hocadan veya kitap okuyarak öğrendin. Hocalar farz-ı ayn olanı söylemeyip saklarsa, ateşten gem vuracak Allah onların ağzına. Dini ihtiyaç anında söylemiyor, susuyor. Ateşten gem vuracak Allah. Din böyledir. Uyup uymamak sana ait kardeşim. Bize tebliğ düşüyor. Peygamberler de öyle söylüyor. Uyup uymamak sana ait. Ama söyleyeceksin, dinde bu böyledir kardeşim. Bu benim değil, Allah'ın emri.

İLM-İ HAL ÖĞRENMEK HERKESE FARZ-I AYNDIR

Bir farz veya iki farz öğrendin. Bu farz-ı kifaye de olsa, farz-ı ayn da olsa… Farz-ı ayn olan ilm-i haldir. Namazın geçerli olması için on iki farz var, herkes bilmek zorunda. Abdestsiz namaz kılınır mı? Elin kana bulandığı zaman abdest kalır mı? Namazdayken selam verilir mi? Ben namaz kılıyorum, böyle konuşursan namaz olur mu? Namazı bozan şeyleri, gusül icap eden durumları bilmek öğrenmek ilm-i haldir. Bu konularda derinlemesine öğrenmek hocaların işidir. Ama senin bunları bilmen, ilm-i hal öğrenmek herkese farz-ı ayndır. Öyle ezbere Müslümanlık olmaz.

BİLMEMEK MAZERET SAYILMAZ

Müslümansın iyi ama abdest almayı bilmiyorsun. Mecbursun abdest almayı öğrenmeye. Camide görüyorsun, adam kolunun dirseğini yıkamıyor. Halbuki Allah "kollarınızı yıkayın" diyor, "dirseğe kadar, dirsek dahil" diyor. Bu, Allah'ın emri. Adam öğrenmemiş. Bilmemek mazeret sayılmaz. Bu adamın namazı yok. "Elli senedir namaz kılıyorum" diyor ama elli sene boşuna yatmışsın, kalkmışsın arkadaş. Çünkü abdestin yok. Abdest alırken dirsek dahildir. Dirseğini yıkamadın mı, abdest yok. Abdest yok, namaz yok. Boşuna yatıp kalkmışsın. Namazdan dolayı hesap vereceksin. İşte ilm-i hal, herkesin öğrenmesi gereken şeyleri bilmektir. Bunun nedenini, sebebini, detayını hocalar bilecek. Ama ilm-i hal, basit bir şekilde herkesin bilmesi gereken bilgidir ve herkese farz-ı ayndır.

© Milli Gazete