We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Buzlu cehennem

3 0 0
11.02.2019

Türkistan Türk kültür havzasının Kazak stepleri, 18. yüzyılın sonunda Rus İmparatorluğu’nun hâkimiyetine girmiştir. Hokand, Buhara ve Hive hanlıklarının kontrolündeki günümüz Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan devletlerinin yer aldığı mahalde meskûn, ekseriyeti Türk olan topluluklar ise 19. yüzyılın son çeyreğine girilirken aynı makûs talihin tecellisine şahit olmuştur. Aynı tarihlerde Çin hâkimiyetine karşı bağımsızlık mücadelesi veren Doğu Türkistan da geçici bağımsızlık kazanımlarına karşın Çin’in esaret zincirini kıramamıştır.

Yukarıda bahsi geçen dönemler, milliyetçilik fikrinin ve milli bilincin tüm dünyada inkişaf halinde olduğu bir zaman dilimine işaret etmektedir. Her ne kadar o dönemde milli bilincin geniş kitlelere nüfuzu; edebi, tarihi ve kültürel muhteviyata sahip matbuata endeksli olsa da, aydın kesimin öncülüğünde Türk kültür havzaları da milli bilincin teşekkülüne şahitlik etmiştir. Türkistan’ın muhtelif yerlerinde temel motivasyon kaynağını dinden alan bu hareket, zamanla milliyet mevhumuna doğru evrilme emareleri göstermiştir. Ancak bunun toplumun ekseriyetine nüfuzunu sağlayacak olan içtimai şartların teşekkülü, Rus devletinin tedbirleri ve yıkıcı politikaları sebebiyle ne yazık ki inşa edilememiştir. Hayat gayelerini, bu milli göreve mündemiç kılan aydınlar ise adeta kırıma uğramıştır. Önce Rus Çarlığı, ardından Sovyet yönetimi milli bilinci uyandıracak faaliyetlerde bulunduğu tespit edilen Türk aydınlarını türlü işkenceler, sürgünler ve idamlarla yıldırmaya çalışmıştır.

Sovyet yönetimi tarafından tesis edilen ‘Çeka’ (Bütün Rusya’nın Karşı Devrim ve Sabotajla Mücadele Olağanüstü Komisyonu), kurmuş olduğu insan mezbahaneleri (1) ile Türk’ün gören gözünü, düşünen kafasını, işiten kulağını imha etmek suretiyle Türk topluluklarını fevkalade azalarından mahrum kılmıştır. Başsız, öndersiz kalan kitleler, Sovyet yönetiminin asimilasyon politikalarına karşı kültürel ve ilmi yönden savunmasız ve dirençsiz hale getirilmeye çalışılmıştır. Çeka’nın zindanları, buzlu karanlık bodrum katları, türlü işkence........

© Milli Devlet