(Kıymetli araştırmacı muharrir ve müellif İsmail Hacıfettahoğlu kardeşimin arşivinden -8.4.2026-) Ahmet Tevfik Rüştü Aras ve âilesinin nüfûs kayıdları… ***

Emeklilik sonrasında, İş Bankası’nda ve Deniz Nakliyatı Meclisi’nda imtiyâzlı mevk̆iler “Tevfik Rüştü Aras, kendini İnönü devri mağdurlarından saydığı için gerek Adnan Menderesle, gerekse Fatin Rüştü Zorlu ile olan yakın akrabalığı dolayısiyle D.P. idarecileri devrinde ‘Honore’ edildi. 1951 yılında Filistin Mültecileri Komisyonunda Türkiyeyi temsil etti; daha sonra da, kendi deyimiyle, ‘politika dışı’ görevler aldı. Bu görevler arasında İş Bankası Meclisi Yönetim Kurulu üyeliği, Deniz Nakliyatı Meclisi Yönetim Kurulu Başkanlığı bulunmaktadır. Tabii bu vazifeler, dolgun ‘hakk-ı huzur’ ücretine tâbidir. […] “Şimdi hususî hayatında gayet sakin günler geçirmekte olan Tevfik Rüştü Aras, her sabah muntazaman kalkıp, kitapları ve hâtıratıyla uğraşmaktadır. Sabahları bütün gazeteleri okumak itiyadındadır. Gazeteler içinde en çok Safa Kılıçlıoğlunun Yeni Sabahını beğendiğini söyliyen Diplomat, mükemmel ingilizce ve fransızca bildiği için, Avrupa gazetelerini de takip etmektedir.” (“Sahi, şimdi neredeler? Tevfik Rüştü Aras”, Akis; Haftalık Aktüalite Mecmuası, 15.12.1962, sayı 442, ss. 31-32)

Tevfik Rüştü Aras’ın nüfûs kayıdlarından ve daha başka kaynaklardan edindiğimiz mâl̃ûmât Kıymetli araştırmacı muharrir ve müellif İsmail Hacıfettahoğlu kardeşimizin bize ulaştırdığı nüfûs kayıdlarından, Tevfik Rüştü Aras ve âilesi hakkında başlıca şu mâl̃ûmât ediniliyor: Nüfûs kayıdları, İzmir, Bayraklı kazâsı, Soğukkuyu Mahallesi’ndedir (Cild No 22, Hâne No 193). Bu kayıdlara nazaran, Ahmet Tevfik Rüştü Aras, Hasan Rüştü Bey ile Şerife Hanım’ın oğlu olarak, 1883’te Kal̃’a-i Sultâniye’de doğmuş, 5 Ocak 1972’de vefât etmiştir. (Nüfûs kaydında zikredilen şahıslardan doğum ay ve günü bilinmiyenlerin hepsi için, bunlar, îtibârî olarak “01.07” olarak gösterilmiştir. Kendisinin mezar kitâbesinden, doğum gününün, 11 Şubat 1883 olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, mezarı, Rumelihisârı Kabristanı’ndadır. ) Şu var ki müntesibi olduğu Selânik Maçedônya Risôrta matrikül kayıdlarına nazaran doğum târihi, 1882’dir ve bizce, bu bilgi, daha şâyân-ı îtimâddır. Babası Hasan Rüştü Bey, Süleyman Bey ile Ayşe Hanım’ın oğlu olup 1850’de Rodos’ta doğmuştur. Vefât târihi mechûl̃dür. Tevfik Rüştü’nün vefât îlânında (Milliyet, 7.1.1972, s. 2), “Hacı Hasan Rüştü” Bey’in mesleği cezâ hâkimliği olarak belirtilmiştir. Demek ki Ahmet Tevfik Rüştü’nün doğum yerinin Çanakkale – Kal̃’a-i Sultâniye olması, buranın yerlisi olmaları hasebiyle değildir; (aynen, Mustafa Kemâl’in -orta tahsîlinin bir kısmını Rodos Alliance Israélite Unverselle Mektebi’nde yapan- Maârif Vekîli Dr. Reşit Galip gibi) aslen Rodos Cemâatine mensûb olan âilenin........

© Milat