menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Mustafa Kemâl'in uydurma şecereleri ve hakîkî mensûbiyeti (229)

63 0
25.01.2026

Bursa Müftüsü Nûreddîn Efendi de “Mutlak Şef”in gazâbına uğruyor, 4 ay hapis yatıyor ve işini kaybediyor

Bu iki mâzûl̃a, bir üçüncü şahıs daha ilâve oluyor (5 Şubat 1933): Müftü Nûreddîn Efendi… Onun “kusûr”u da, câmilerde “Öztürkce Ezân ve Kâmet” tatbîkâtını sıkı şekilde tâk̆îb etmemekdir:

“Müfti Efendi, ihmal ve terahisi [gevşeklik göstermesi] yüzünden hâdiseye sebep olmuştur. Müfti Efendi, ezanın türkçe okunması ve kametin türkçe verilmesi hakkında Diyanet İşleri Riyaseti ile Evkaf Müdiriyeti Umumiyesinden gelen kat'î emri anlamamış görünmüş, bunları memurlarına ve diğer alâkadarlara izah etmemiştir. İşten el çektirilen Müfti Efendinin mahkemeye tevdi edileceği hakkında bazı şayialar da ileri sürülmektedir…” (Cevat Fehmi -Başkut-’un haberi, Cumhuriyet, 8.2.1933, s. 1)

Gazetenin “Diyanet İşleri Riyaseti ile Evkaf Müdiriyeti Umumiyesinden gelen kat'î emri” ifâdesi hak̆îkate uymuyor. Zîrâ yukarıda da kaydettiğimiz gibi, “Diyânet işlerinin kat’î emri”, ancak “Büyük Şef”in tedhîş estirmesini müteâkib, 6 Şubat 1933’te vâk̆î olmuştur. (Vakit, 7.2.1933, s. 1) Nitekim, Müftü Efendi, Çorum Ağır Cezâ Mahkemesi’ndeki muhâkemesini müteâk̆ib, 15 Haziran 1933’te, “adem-i mes’ûliyet karârı” ile berâat etmiştir.

Buna mukâbil, “mahkemeye tevdi edileceği hakkındaki şâyia” doğru çıkmış, azledilmesinden bir hafta kadar sonra, 14 Şubat 1933’te tevk̆îf edilerek “hapishâneye sevk edilmiş”, bilâhare Çorum Ağır Cezâ Mahkemesi’nde muhâkeme edilmiştir. Cumhuriyet gazetesinin 16 Haziran 1933 târihli nüshasındaki (s. 1) habere nazaran, (dört aydır mahpus yatan) Nûreddîn Efendi ile onun k̃âtibi Kemâl̃ Efendi hakkında, netîce olarak, “adem-i mes’ûliyet karârı verilmiş”, bu sûretle berâat̃ etmişlerdir. Hak̆îkat̃te ise, Nûreddîn ve Kemâl̃ Efendiler, üç şekilde cezâlandırılmışlardır: 1) Vazîfelerinden azledilmişler, işlerini kaybetmişlerdir; 2) Dört ay kadar hapis yatmışlardır; 3) Ayrıca, şeref ve haysiyetlerine tecâvüz edilmiş, hakârete mârûz kalmışlar ve muhtemelen daha başka ezîyetlere dûçâr olmuşlardır…

6 Mayıs 1933 târihli Cumhuriyet’te (s. 5), yerine başka birisinin tâyîn edildiğine dâir bir haber vardır. Bunda, (15 Haziran 1933’te “adem-i mes’ûliyet karârı” ile berâat edecek olan) Nûreddîn Efendi’nin, “idâresizliği yüzünden Bursa hâdisesine sebebiyet verdiği” iddiâ ediliyor:

“Yeni Bursa Müftisi… Bursa ‘Hususî - İdaresizliği yüzünden Bursa hâdisesine sebebiyet vermekle Çorum’a sevkedilen sabık Bursa Müftisi Nurettin Efendiden münhal kalan müftilik, şimdiye kadar vekâleten idare ediliyordu. Bugün umumî meclis salonunda toplanan Belediye meclisi azalarile vilâyet idare heyeti azaları ve imamları, namzet gösterilen zevattan ve bugüne kadar müftilik vekâletinde bulunan Kavala’lı Mehmet Efendiyi müfti intihap etmişlerdir.”

(Cumhuriyet, 6.4.1933, s. 3)

“Mutlak Şef”in gadrine uğrıyarak vazîfesinden azledilen, dört ay hapis yatan,........

© Milat