Ölüm, yetişkinler için olduğu kadar çocuklar için de anlamlandırılması zor bir gerçektir. Ancak çocukların ölümü hiç duymaması ya da bu konudan tamamen uzak tutulması, onların kaygılarını azaltmak yerine çoğu zaman artırabilir. Çünkü çocuklar, evde yaşanan değişimleri, yetişkinlerin ağlamasını, sessizliği ya da eksikliği fark ederler. Anlam veremedikleri durumlarda ise kendi hayal dünyalarıyla boşlukları doldururlar. Bu nedenle ölüm, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun bir şekilde, dürüst ama şefkatli bir dille anlatılmalıdır.

Çocuklara ölüm anlatılırken en önemli noktalardan biri, belirsiz ifadelerden kaçınmaktır. “Uyudu”, “uzun bir yolculuğa çıktı”, “gitti” gibi ifadeler özellikle küçük çocuklarda kafa karışıklığına neden olabilir. Çocuk, uyumanın ölüm olduğunu düşünebilir ya da sevdiği birinin geri dönmesini bekleyebilir. Bu yüzden ölümün, yaşamın sona ermesi olduğu açık ama sade bir şekilde ifade edilmelidir. “Artık nefes almıyor, yemek yemiyor ve geri gelemeyecek” gibi gerçekçi açıklamalar çocuğun zihnindeki karmaşayı azaltır.

Çocukların ölüm algısı yaşlara göre değişiklik gösterir. Okul öncesi dönemdeki çocuklar ölümü geçici bir durum sanabilirler. Bir çizgi film karakterinin yeniden canlanması gibi, kaybedilen kişinin geri döneceğini düşünebilirler. İlkokul çağındaki çocuklar ise ölümün gerçekliğini anlamaya başlasalar da bunun neden kendi başlarına geldiğini sorgulayabilirler. Ergenlik dönemindeki bireyler ise ölümü daha soyut ve varoluşsal bir bakış açısıyla değerlendirebilir. Bu nedenle her yaş grubunun ihtiyacı olan açıklama biçimi farklıdır.

Çocuğun sorularını geçiştirmemek oldukça önemlidir. “Neden öldü?”, “Ben de ölecek miyim?”, “Sen de gider misin?” gibi sorular bazen yetişkinleri zorlayabilir. Ancak çocuğun sorduğu soru kadar cevap verilmesi yeterlidir. Uzun açıklamalar yapmak yerine, kısa, net ve güven veren yanıtlar tercih edilmelidir. Çocuk bazen aynı soruyu tekrar tekrar sorabilir. Bu durum, anlamaya çalıştığını gösterir ve sabırla karşılanmalıdır.

Ölüm haberinin ardından çocukların verdiği tepkiler........

© Milat