İslam düşüncesinin krizleri söz konusu olduğunda alt temalara doğru bir analiz gerçekleştirmek gerekmektedir. Belki şöyle bir soru etrafında bir okuma yapmak daha açımlayıcı cevapları gündeme getirebilecektir: “Müslümanlar neyi yapamadı da hem düşünsel hem de pratikler olarak egemenliklerini kaybettiler?” Daha çok siyasi hakimiyeti ifade eden bu soruya “müslümanların bugün dünyadaki insanlık travmaları karşısında paradigmatik önerileri var mı?” şeklindeki bir soruyu ekleyebiliriz.

Aslında bu soru, bugün ne yapmalıdırlar? Sorusu ile özdeştirler diyebiliriz. Burada genel bir okuma yapmak gerekirse, medeniyetlerin insanlık tarihi boyunca düşüş ve yükselişlerine dikkat çekebiliriz. Hiç kuşkusuz bir medeniyetin temelinde bir paradigma ve kapsamlı bir düşünce bulunmaktadır. Bu düşünceler dönemlerinin sorunlarını kapsayıcı ve onlara cevap üretici olduğu sürece egemenliklerini sürdürürler. Dinamikliklerini kaybettikleri ve kendi içine kapandıkları vakit düşüşe geçerler ve soru(n)lara cevap verebilme kapasitelerini yitirirler.

Dinamikliğin kaybı ve içine kapanma “güvenlik” öncelikli bir tavrı öne çıkarır; bununla birlikte medeniyetin sahip olduğu güç ve hegemonya bir müddet daha devam eder. Doğrusu........

© Milat