menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Oluş felsefesi: Mitolojiden teolojiye, Odysseus'tan insana

26 0
03.08.2026

İnsan, doğduğu dünyayı olduğu gibi kabul eden bir varlık değildir. O, yaşadığı dünyayı anlamlandıran, yeniden kuran ve yeniden yorumlayan bir varlıktır. İnsanlığın en büyük başarısı yalnızca şehirler, devletler, bilim veya teknoloji değildir; asıl büyük başarısı, anlam üretme yeteneğidir. Mitoloji, şiir, destan, edebiyat, psikoloji, felsefe ve teoloji, bu anlam üretme serüveninin farklı dilleridir. Bunların her biri insanın kendisini, doğayı, ölümü, aşkı, korkuyu, zamanı ve sonsuzluğu anlama çabasının ürünüdür.

Oluş felsefesi, bu alanların hiçbirini mutlaklaştırmaz; hiçbirini değersizleştirmez. Çünkü insan, tek bir dilin içinde yaşamaz. İnsan sembollerle düşünür, hikâyelerle hatırlar, şiirle hisseder, felsefeyle sorgular, psikolojiyle iç dünyasını keşfeder ve teolojiyle aşkınlık üzerine düşünür. Bunların her biri insan ruhuna açılmış bir penceredir. İnsanlığın zenginliği, bu pencerelerin çokluğundadır.

Asıl sorun, bu pencerelerin kapanmasıdır.Dogmatizm, hangi alanda ortaya çıkarsa çıksın, düşüncenin hareketini durdurur. Dinî dogmatizm kadar ideolojik dogmatizm, milliyetçi dogmatizm, bilimsel mutlakçılık ya da kültürel üstünlük iddiası da insanın oluşunu sınırlar. Kapalı zihin, yalnızca kendi penceresini gerçek sayar; diğer bütün pencereleri kapatmak ister. Böylece insan, hakikatin zenginliğini değil, kendi kesinliklerinin dar koridorunu yaşamaya başlar.Oluş felsefesi ise tam tersine, bütün pencereleri açmayı önerir. Çünkü hakikat, tek bir sesin değil; insanlığın çok sesli tecrübesinin içinde görünür hâle gelir.

Mitoloji, insanlığın ilk büyük hayal gücü evrenidir. İnsan, yıldırımı tanrılarla, denizi kahramanlarla, ölümü yeraltı dünyalarıyla, aşkı ilahlarla anlattı. Bu anlatılar, yalnızca doğayı açıklama girişimleri değil, insanın kendi ruhunu anlamaya yönelik ilk büyük sembolik keşiflerdi. Her mit, insanın korkularını, umutlarını, arzularını ve varoluşsal kaygılarını görünür kılan şiirsel bir aynadır.Bu nedenle mitoloji,........

© Milat