Allah'ın Varlığının Aklî Delilleri- 6 |
Geçen hafta; “Allah’ın varlığının aklî delilleri” kapsamında, kâinatın sonradan meydana geldiğini esas alan “hudûs delili”ni ele almıştık. Bu hafta ise, Akaid ve Kelâm âlimlerinin tesbit ettikleri, “imkân delili”ni incelemeye çalışacağız inşaallâhü teâlâ.
“İmkân delili” özetle şudur: Bütün varlıklar, “mümkünü’l-vücût”tur. Yani var olmaları da yok olmaları da mümkündür. Dolayısıyla vücutları (varlıkları) zorunlu değildir. Varlığı zorunlu olmayan birşey ise; var olmak için, bir var ediciye muhtaçtır. O hâlde bütün kâinatı var eden, “vacibü'l-vücût” (varlığı zorunlu olan) bir yaratıcı vardır. “İmkân delili”nin mantıkî açılımı ise, şöyledir:
1) Kâinattaki bütün varlıklar mümkündür: İnsan, hayvan, bitki, yıldız, galaksi, atom ve bütün cisimler vardır. Fakat bunların hiçbirinin varlığı zorunlu değildir. Yani bunlar, olmaya da bilirdi. İşte varlığı da yokluğu da böyle eşit olan bu tür varlıklara, akaid-kelâm âlimleri “mümkünü'l-vücût”, demişlerdir.
2) Mümkün varlık, kendisini var edemez: Çünkü bir varlık, kendi kendisini meydana getirebilmiş olsaydı, var olmadan önce de mevcut olması gerekirdi. Bu ise, apaçık bir çelişkidir.
3) Mümkün varlıkların tamamı, var olmak için bir “müreccih”e yani (varlıklarını yokluklarına tercih eden bir güce) muhtaçtır: Çünkü tercih edici bulunmadığı takdirde mümkün olan birşey, varlık ile yokluk arasında eşit........