Bereketin kimyası |
Bir dilim ekmeği elimize aldığımızda çoğumuz buğdayın hikâyesini düşünmeyiz. Oysa o ekmeğin içinde güneşin ışığı, yağmurun suyu, toprağın mineralleri, havanın azotu ve bir çiftçinin mevsimler boyunca verdiği emek vardır. Fırından yeni çıkmış ekmeğin kokusu sofraya ulaşır; fakat o kokunun ardında, birbirine bağlı büyük bir üretim düzeni çalışır. Bu düzenin en hassas unsurlarından biri de ölçüdür.
Azot ve fosfor, yaşamın vazgeçilmez yapıtaşlarıdır. Bitkilerin büyümesi, toprağın üretkenliği ve gıda zincirinin devamı bu elementlere bağlıdır. Ne var ki tabiatın terazisinde ihtiyaç ile fazlalık arasındaki mesafe çok incedir. Bitkinin beslenmesi için verilen gübrenin bir bölümü toprağa tutunamaz, yağmurla akarsulara ve göllere taşınabilir. Suda biriken fazla besin maddeleri alglerin aşırı çoğalmasına (ötrofikasyon), oksijenin azalmasına ve su canlılarının yaşam alanlarının bozulmasına yol açabilir.
Hayatı besleyen madde, ölçüsünü kaybettiğinde hayatın kaynağını tüketmeye başlayabilir. Bereketin kimyası biraz da bu ölçüyü bilmektir.
5 Kasım'da açıklanan Milli Enerji 2040 vizyonu, Türkiye'nin önündeki enerji hedeflerini yeniden gündeme taşıdı. Rüzgâr ve güneşte 2040 yılına kadar 175 bin megavat kurulu güce, yani bugünkü gücün yaklaşık dört katına ulaşılması ve yalnızca bu iki kaynak için yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım yapılması öngörülüyor. Bu, enerji geleceğimiz bakımından önemli bir hedef. Ancak meseleye yalnızca kaç santral kurulacağı veya kaç megavatlık kapasite oluşturulacağı üzerinden bakmak, büyük resmin bir bölümünü dışarıda bırakır.
Çünkü enerji, santrallerde başlayıp orada bitmez. Fabrikaya, şehre, ulaşım ağına, tarım makinesine ve nihayet sofraya ulaşır. Enerji........