Goodhart yasası tıkır tıkır işlerken |
Yanlış teşvikler, çözülmek istenen sorunu daha da büyüten sonuçlara yol açabilir. Bu bakış açısıyla eğitimde daha dar olarak akademide başarı ölçütlerini zaman zaman değerlendirmekteyim. Şöyle ki sadece başarı yayın sayısı veya atıf sayısı ile ölçüldüğünde, çalışmanın niteliğinden ziyade bu sayıları artırmaya yönelik stratejiler (dilimleme, atıflaşma, yayınlaşma) ön plana çıkabilir.
Aslında bu durum diğer alanlarda da geçerlidir. Örneğin kobra yılanı öldürmek için prim verilmesi insanların kobra yetiştirmeye başlaması gibi sorunu daha da büyüten sonuçlara (Kobra etkisi) yol açabilir. Bir başka örnek bir çivi fabrikasında başarı kriteri üretilen çivi sayısı olarak belirlenirse, işçiler sayı hedefine ulaşmak için binlerce işe yaramaz, küçücük çivi üretirler.
Bu durumları bilimsel olarak inceleyen ekonomist Charles Goodhart bir yasa ileri sürülmüştür.
Goodhart Yasası, "Bir ölçüt hedef haline geldiğinde, iyi bir ölçüt olmaktan çıkar" şeklinde ifade edilir. Yani temel amaç yerine bir sayısal ölçütün, doğrudan başarı hedefi olarak kullanılması manipüle edilmeye açık hale gelerek işlevini yitireceğini vurgular. Bu ölçüte ulaşılmak için ödül veya ceza mekanizmaları eklendiğinde, insanlar sistemin asıl amacına odaklanmak yerine sadece o "sayıyı" iyileştirmeye çalışırlar.
Goodhart Yasası'nın etkilerini azaltmak........