Şehir:Zamana Not Düşmektir |
Asırlardır Anadolu coğrafyasına yayılmış şehirlerimiz ve diğer büyük diye tabir ettiklerimiz, şehirleşme açısından bugün nerede? “Şehirleşme hezeyanı tarihî mekânlarımızı çoğu yerde acımasız bir şekilde katletti gözümüzün önünde.” Tarihi mekânların özellikle son yıllarda daha fazla öneme haiz olsalar bile, yine gittiğimiz, gezdiğimiz ve gördüğümüz birçok yerde bir kaleden ve birkaç tarihî camiden başka geride kalan yok. Hâlbuki Batı’da savaşlarda bile, bu tür yerler yıkılmasın diye göğsünü siper eden insanları görebilirsiniz. 2.Dünya Harbi sırasında Avusturya’da gençlerin, Alman savaş uçaklarına karşı, tarihî dokuyu yıkmasınlar diye, eserlerin üstüne çıkarak, vücutlarını kalkan olarak kullandıklarını okuyabilirsiniz bir yerlerde.
Yine, doktora tezi Girit üzerine olan ve oradan aldığı davet üzerine bu eski Osmanlı toprağına giden Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Tarih Bölümü Prof. Dr. Ersin Gülsoy’un yıllar önce bir konuşmasında anlattıkları, konunun önemini çok daha net bir şekilde ortaya koyuyor:
“Asırlarca elimizde kalan Girit’teki Osmanlı eserlerinin hepsini restore ediyorlar şimdi. Resmo’da, Kandiye’de, Hanya’da hummalı bir faaliyet var. Sadece 2.Dünya Savaşında Almanların yıktığı dört camii yok. Diğerleri hep ayakta ve tamir ediliyor. Ve bu eserler müthiş derecede turist çekiyorlar bugün.” İşte bizim bakış açımız ve hâlimiz, işte onların ki!
Seyahat edilen bazı şehirlerle ilgili, gezen kişinin şu türden cümleleri olur bazen: “Geniş ve tertemiz bulvarları, bakımlı ve görkemli yapılarıyla modern bir kent. Ağaç ve taş burada barış içinde yaşıyor.” Ayrıca yeşilliğinden, parklarının, bahçelerinin güzelliğinden de söz edilir. Tıpkı bir zamanlar bizim ülkemizi gezen seyyahların bizden söz ettikleri gibi. Parklarında büyük adamlarını hatırlatan, adlarına dikilmiş anıtlar ve heykeller de vardır bu şehirlerde...
Bulunduğunuz şehre bazen uzaktan bakarsınız. Gözünüzü alan görüntü hiç hoşunuza gitmez. Yıllar içerisinde şehir kavramının içini dolduracak bir yerleşim birimi oluşturamadığınızı görmek acı verir. Yıllar yılı estetikten ve güzellikten, uyumdan ve ahenkten yoksun barınaklar kümesi inşa ¬¬¬¬¬ettiğinizi görürsünüz. Yapılar betonarme ve çok katlı olsa bile bu mekânlar, kalabalıkların kafasını soktuğu “dam” hüviyetinden çok da ileri........