Afyon-Sandıklı kadınlarının takılarıyla devlete desteğine teşekkür: Hayriye Altını II. Mahmud döneminde basılan bu özel altın para, sadece bir ödeme aracı değil; bir milletin fedakârlığının, kadınların dişinden tırnağından artırdığı takılarının ve devletine sahip çıkmasının somut bir hatırasıdır. Peki, bu nadide para neden basıldı, üzerindeki süslemeler ne anlatıyor ve bugün nerede?

Bugün Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen bu küçük altın para, aslında kocaman bir hikâye anlatır. O hikâye, sadece II. Mahmud'un veya Sandıklılıların değil, zor zamanda kenetlenmeyi bilen bir milletin ortak hikayesidir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun en çetin dönemlerinden birinde, devletin sırtındaki savaş tazminatı yükü halkın sarsılmaz dayanışmasıyla hafifletilmiştir. Afyonkarahisar’ın Sandıklı ilçesi, bu fedakârlığın sembolü haline gelmiştir; kadınlar ziynet eşyalarını, erkekler ise alın teriyle kazandıkları birikimlerini tereddüt etmeden devlet hazinesine bağışlamıştır.

Halkın bu asil duruşundan derinden etkilenen Padişah II. Mahmud, gösterilen eşsiz vefayı ölümsüzleştirmek adına "Hayriye Altını" olarak bilinen özel bir para bastırmıştır. Bu sikke, yalnızca bir ödeme aracı değil, bir milletin zor günlerde kenetlenişinin nişanesidir. Günümüzde Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenen örnekler, üzerlerindeki ince işçilik ve hat sanatıyla dönemin estetik anlayışını yansıtmaktadır. Hayriye Altını, tarihsel bir vesika olmasının yanı sıra, Anadolu insanının cömertliğini ve devlete olan bağlılığını temsil eden nadide bir sanat eseri olarak değerini korumaktadır.

SANDIKLI’NIN BÜYÜK FEDAKÂRLIĞI

19.yüzyıl başında Osmanlı Devleti, 1829 Edirne Antlaşması sonrası Rusya’ya yüklü bir savaş tazminatı ödeme yüküyle karşılaştı. Hazinenin zorlandığı bu kritik dönemde, Sandıklı halkı emsalsiz bir vatanseverlik sergiledi. Kadınlar ziynet eşyalarını, esnaf ise birikimlerini "Sandıklı Sandığı" adı verilen fona bağışlayarak devletin borcuna büyük destek sağladı. Bu asil davranıştan etkilenen Padişah II. Mahmud, "Devletine sahip çıkan bu halk unutulmamalı" diyerek Sandıklı halkı onuruna özel bir altın para bastırılmasını emretti. Böylece, "hayırlı ve iyilik dolu" anlamlarına gelen Hayriye Altını doğdu. Sandıklı’nın bu tarihî dayanışması, Türk milletinin zor zamanlardaki birleştirici gücünün ve fedakârlığının en kıymetli simgelerinden biri olarak tarihe altın harflerle kazındı.

BİR MİLLETİN ALTINDA YAZILI HATIRASI

Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndeki o küçük altın para, metalden öte bir vefa vesikasıdır. II. Mahmud döneminde, savaşın ve yokluğun gölgesinde Sandıklı halkının devletine sunduğu bu destek, Türk milletinin en zor anlarda nasıl devleştiğinin kanıtıdır. Sadece bir ödeme aracı değil; alın teri, vatan sevgisi ve dayanışma ruhunun somutlaşmış halidir. Bu sikke, bir hükümdarın iradesi ile bir halkın fedakârlığının kesiştiği noktada durur. Üzerindeki her iz, "zor zamanda kenetlenme" mirasını bugüne taşır. Küçük bir nesneye........

© Milat