Galata'da bir hanın 140 yıllık sırrı: Kuyumcular Hanı

Bir zamanlar sarrafların ve tüccarların buluştuğu Galata'daki tarihî hanın geçmişinde, Fransızca ticaret yayıncılığına uzanan dikkat çekici bir hikâye bulunuyor. Kapısındaki iki dilli levha, eski ticaret kayıtları ve henüz tam çözülemeyen Komando Hanı bağlantısı, İstanbul'un az bilinen tarihine ışık tutuyor.

İstanbul'un en eski ticaret bölgelerinden Galata, yüzyıllar boyunca farklı milletlerden tüccarların, bankerlerin, sarrafların ve zanaatkârların buluşma noktası oldu. Limana gelen gemiler, Avrupa ile yapılan ticaret, para alışverişleri ve uluslararası iş bağlantıları bu bölgenin günlük hayatını şekillendiriyordu.

GALATA'NIN KALBİNDE UNUTULAN BİR HİKÂYE

Bugün Perşembe Pazarı çevresinde bulunan tarihî Kuyumcular Hanı da o hareketli günlerin izlerini taşıyor. İlk bakışta sıradan bir eski ticaret yapısı gibi görünen hanın geçmişine bakıldığında ise pek bilinmeyen ayrıntılar ortaya çıkıyor. Bunlardan en ilginci, yapının 19. yüzyıldaki Fransızca ticaret yayıncılığıyla ilişkilendirilmesi. Çünkü Galata'da yalnızca mallar ve paralar el değiştirmiyor, dünyanın farklı bölgelerinden gelen ticaret haberleri de burada dolaşıyordu.

BU HANDA FRANSIZCA TİCARET YAYINI MI HAZIRLANIYORDU?

Kuyumcular Hanı'nın geçmişine ilişkin dikkat çekici bilgilerden biri, 1887 yılında yayımlanmaya başlayan Revue Commerciale du Levant adlı Fransızca ticaret dergisiyle bağlantısıdır. Tarihçi Süleyman Uygun'un İstanbul Fransız Ticaret Odası üzerine yaptığı araştırmada, söz konusu yayının faaliyetleri ile Galata'daki Kuyumcular Hanı arasında bir ilişki kuruluyor. Bu dergi, dönemin tüccarlarına ticaret hayatı, ekonomik gelişmeler ve Osmanlı coğrafyasındaki ticari ilişkiler hakkında bilgiler sunuyordu. Bugün internet üzerinden saniyeler içerisinde öğrenebildiğimiz ticaret haberlerinin o yıllarda dergiler, mektuplar ve ticaret temsilcilikleri aracılığıyla yayıldığı düşünülürse, böyle bir yayının önemi daha iyi anlaşılıyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor. SALT Araştırma arşivinde yer alan derginin 1895 tarihli sayısında matbaa adresi olarak Beyoğlu'ndaki A. Zellich Fils gösteriliyor. Bu nedenle derginin bütün sayılarının Kuyumcular Hanı'nda basıldığını söylemek mümkün değil. Hanın yayınla bağlantısının hangi yıllarda ve ne şekilde sürdüğü ayrıca araştırılmayı bekliyor.

KAPISINDAKİ İKİ DİL BİZE NE ANLATIYOR?

Kuyumcular Hanı'nın girişinde dikkatli gözlerden kaçmayacak bir ayrıntı bulunuyor. Tarihî levhada Osmanlı Türkçesiyle........

© Milat