Son güncelleme: 6 Mayıs 2026 -

Tarık Çelenk ile Sağduyu (102) | Victoria döneminde İngiltere yükseldi: Türkiye neden geri kaldı? 

6 Mayıs 2026 Çarşamba

İSTANBUL (Medyascope) – Türkiye neden geri kaldı, neden üretim toplumu olamadı? Sağduyu’da bu hafta, Medyascope programcısı Tarık Çelenk, konuğu gazeteci yazar ve akademisyen Mehmet Altan ile sanayi devrimi ve Victoria dönemi üzerinden Türkiye’nin ekonomik, tarihsel ve toplumsal yapısını değerlendirdi.

Türkiye neden geri kaldı?

Sağduyu’nun bu bölümünde Tarık Çelenk’in konuğu Mehmet Altan, sanayi devrimi ve Victoria dönemi üzerinden Türkiye’nin ekonomik, tarihsel ve toplumsal yapısını anlattı. Altan, Türkiye’nin Batı’daki sanayi devrimiyle aynı hatta ilerlemediğini, bu nedenle üretim temelli bir dönüşüm yaşayamadığını vurguladı:

“Victoria dönemi dediğimiz şey sadece bir tarih aralığı değil. Sanayi devriminin, üretim patlamasının ve toplumsal dönüşümün birlikte yaşandığı bir dönem ama Türkiye ile bu sürecin neredeyse hiçbir gerçek bağı yok. Kim giderse gitsin, kim gelirse gelsin, bu iki dünya tarihsel olarak yan yana gelmemiş. Çünkü orada üretim üzerinden kurulan bir güç var, burada ise üretim dışı bir yapı söz konusu.”  

Türkiye’nin geri kalmışlığının temelinde üretim yerine vergi ve rant üzerinden işleyen bir tarihsel yapı yattığını dile getiren Altan, “Osmanlı dediğimiz yapı aslında bir üretim ekonomisi değil, bir mali imparatorluk. Yani üretmeden gelir elde eden bir sistem. Fethediyorsun, vergi alıyorsun, onunla yaşıyorsun. Üretim disiplinin yok, üretim kültürün yok. Bu yüzden de toplumun refahını artıracak, katma değer yaratacak bir ekonomik zihniyet gelişmiyor” dedi.

“Üretim yoksa ahlak da olmaz, hukuk da işlemez”

Mehmet Altan, üretim ile ahlak ve hukuk arasındaki doğrudan ilişkiye dikkat çekerek, bu bağın Türkiye’de kurulamadığını söyledi:

“Bugün Türkiye’de ahlakın ve görgünün çürüdüğünden bahsediyoruz. Bunun nedeni çok açık, üretim yok. Çünkü üretim dediğin şey insanı disipline eder, rekabet yaratır, kaliteyi zorunlu kılar. Kötü üretim yaparsan batarsın. Bu da seni dürüst olmaya zorlar. Ama üretim yoksa, insanlar rekabetle değil, güçle ayakta kalmaya çalışır. Bu da ahlaksızlığı sistemin bir parçası haline getirir. Üretim yoksa ahlak da olmaz, hukuk da işlemez.” 

Türkiye’nin geri kalmışlığını yalnızca ekonomik değil, zihinsel ve kültürel bir sorun olarak değerlendiren Altan, “Bu mesele sadece ekonomik değil. Bu bir zihniyet meselesi. Üretmeyen toplum, düşünemez, sorgulamaz ve yenilik üretemez. Çünkü ihtiyaç duymaz. Üretim seni düşünmeye zorlar, sorun çözmeye zorlar. Üretim yoksa bu dinamizm de yoktur. O yüzden geri kalmışlık bir kader değil, bir zihniyet sonucudur” diye konuştu.

İngiltere Mehmet Altan

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin

Medyascope'un mobil uygulamasını indirin

Kral Charles, ABD Kongresi’nde konuştu: “Amerika’nın sözleri değil, eylemleri daha önemli”

İngiltere’de “sigarasız nesil” yasalaşıyor: 2009’dan sonra doğanlar ömür boyu sigara satın alamayacak

50 bin kedi dili, 3 bin yumurta: İşte dünyanın en uzun tiramisusu

Tarık Çelenk / Diğer içerikleri

Tarık Çelenk ile Sağduyu (101): Halide Edip Adıvar üzerinden Türk modernleşmesini anlamak 

Tarık Çelenk yazdı: 68 değil, yetmişsekizliler

Tarık Çelenk yazdı: ABD izlenimlerim 2026

Tarık Çelenk yazdı: Dünden bugüne yanlış giden ne?

Tarık Çelenk ile Sağduyu (100) – Hasan Büyükdede anlatıyor: Türkiye savunma sanayiinde son durum 

Tarık Çelenk ile Sağduyu (99) – Taha Akyol anlatıyor: Osmanlı ve Cumhuriyet reformları entelektüel yetiştirebildi mi?

Haftanın en popüler içerikleri

Gökhan Bacık yazdı | Din üzerine büyük kavga: Kim kazanacak?

Gürkan Çakıroğlu yazdı: Devlet ricali ve devrin ricali arasında PKK

Ruşen Çakır yorumladı | Her ağacın kurdu özünden olur: CHP’nin temel sorunu

Ruşen Çakır yorumladı: “Barış Süreci ve Siyasallaşma Koordinatörü” olarak Abdullah Öcalan

İBB davası: Adem Soytekin hakkında tahliye kararı

Ruşen Çakır yorumladı: Türkiye’nin Amedspor ile yakaladığı fırsat

Hafta Başı (81): Mutlak butlana ne oldu? | Süreç tıkalı mı?

Erdoğan çözüm sürecinin önünü açıyor mu? | Ruşen Çakır yorumladı

Önder Özden yazdı | CHP: Yaşlı bir adam gibi

Açık Oturum (519) | CHP yeni bir Türkiye hikâyesi yazabilir mi?

Medyascope'un günlük e-bülteni

Editörlerimizin derlediği öngörüler, analizler, Türkiye’yi ve dünyayı şekillendiren haberler, Medyascope’un e-bülteni Andaç‘la her gün mail kutunuzda.

Medyascope'u destekle

© 2015-2026 Scope Medya A.Ş.

© 2015-2026 Scope Medya A.Ş.

Kişisel Verilerin Korunması Aydınlatma Metni

İşbu Aydınlatma........

© Medyascope