Mümtaz’er Türköne yazdı | Suriye: Tarihin hükmü ne olacak? |
Yarım asırdır süren hikâye, 44 saatte sona erdi. İki gün bile değil.
Aradan bir hafta geçtikten sonra unutulan sıcak gündemlere “tarihî olay” yaftasını yapıştıranlar, Suriye’de alt üst olan dengelerin kalıcı etkilerinin hala farkında değiller. Suriye’deki gelişmeler kendi mecrasında hükmünü icra etmeye başladıktan sonra içerde ve dışarda bambaşka bir dünyada yaşamaya başlayacağız.
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.
Suriye, kırmızı kurdeleli hediye kutusu içine paketlenip Türkiye’ye teslim edildi. 1999’da Öcalan’ın aynı şekilde teslim edilmesini kavrayamayanlar için, uzun süren bir şaşkınlık evresi yaşanabilir. Ancak teslim edenlerin planı tıkır tıkır işlemeye devam ediyor. İsrail işgal altında tuttuğu Suriye topraklarının tapusunu eş zamanlı olarak aldı. Gazze planı için, üyeliğine bir milyar dolar değer biçilen yürütme kurulu eliyle, ABD başkanı yine bu günlerde harekete geçti. Venezuela ve Grönland’ı dışarda bırakarak ufkumuzu kendi bölgemizle sınırlı tutarsak, İsrail-ABD ikilisinin yeni İran saldırısı için hazırlıklar hızla tamamlanıyor.
Suriye, Türkiye için yangından kaçırılan bir hazine mi, yoksa boğazımıza kadar saplanacağımız bir bataklık mı?
Jeopolitiğin sevk ve idaresi, Türkiye’nin göz diktiği hedefleri ele geçirmesini sağladı. Sıra sosyolojiyi yönetmekte. Suriye’nin Türkiye için bir nüfuz alanı mı veya bataklık mı olacağını son derece zor ve girift sosyolojiyi yönetme becerimiz belirleyecek.
Tehdit algısına göre Türkiye, Suriye iç savaşının başından itibaren PKK’nın sınır boyunca bir koridor açarak Akdeniz’e çıkmasını engelleyecek stratejiye öncelik verdi. Bu tehdit algısı mesnetsiz değildi. PKK, 90’ların başından itibaren Amanos dağlarına karargâh kurarak bu hedefi Türkiye içinden yoklamıştı. Aralık 2024’te HTŞ karşı hamleye başlayınca, Büyük Güçlerle birlikte hazırlanan plana uygun olarak SDG, Fırat’ın batısından hızla çekildi, sadece nehrin çeperlerine yerleşti. Suriye iç savaşı devam ederken Türkiye’nin 2016 ve 2019’da büyük ölçekli Barış Pınarı ve Fırat Kalkanı harekatları bu stratejik hedef içindi. Şimdi, Fırat’ın batısı bir kenara Türkiye neredeyse bütünüyle güvenlik endişelerini bertaraf etmiş görünüyor.
Sıra sosyolojide, yani çok parçalı Suriye’de istikrarlı bir toplum-siyasi düzen dengesi oluşturmada.
Askerî hedefleri ele........