Doğu Ergil yazdı: Neden okumuyoruz, ne kaybediyoruz? |
Son güncelleme: 26 Mart 2026 -
Doğu Ergil yazdı: Neden okumuyoruz, ne kaybediyoruz?
26 Mart 2026 Perşembe
Okumuyoruz. Çünkü bize okuma, bir özgürleşme eylemi olarak değil, bir eleme mekanizmasının parçası olarak öğretildi. Kitapla kurduğumuz ilişki, merakın ve keşfin değil; sınavın ve sıralamanın gölgesinde biçimlendi. Metin, anlamak için değil, geçmek için okundu. Böylece kelimeler, dünyayı genişleten kapılar olmaktan çıktı; dar koridorlara dönüştü. Okuma, insanın kendini kurduğu bir alan olmaktan uzaklaşıp, sistemin dayattığı bir zorunluluğa indirgendi.
Okumuyoruz. Çünkü içinde yaşadığımız düzen, zamanı parçalıyor, dikkati dağıtıyor ve derinliği cezalandırıyor. Hayat, geçim telaşıyla daralırken; kitap, ihtiyaç listesinden sessizce siliniyor. Ekonomik baskı yalnızca cüzdanı değil, zihni de fakirleştiriyor. Uzun düşünceye ayrılacak vakit kalmadığında, kısa ve hızlı olan galip geliyor. Böyle bir dünyada kitap, bir sığınak değil, ertelenen bir lüks haline geliyor.
Oysa okumak, yüzeysel kalmayı reddetmektir
Okumuyoruz. Çünkü çağ, düşünmeyi değil, zamanın kazasız belasız geçmesinin yeterliliğini öğretiyor. Görüntüler metinlerin yerini alırken, hız anlamın önüne geçiyor. Kaydırmak, durup düşünmekten daha kolay; izlemek, anlamaktan daha zahmetsiz. Bu yeni alışkanlık, zihni sürekli uyarıyor ama nadiren derinleştiriyor. Böylece insan, bilgiyle temas ettiğini sanırken aslında onun yüzeyinde dolaşıyor. Oysa okumak, yüzeysel kalmayı reddetmektir…
Okumuyoruz. Çünkü okuyan insanın itibarı zayıf. Ailede, okulda, kamusal alanda kitap, çoğu zaman hayatın merkezinde değil, kıyısında duruyor. Rol modeller konuşuyor ama okumuyor; başarı övülüyor ama düşünce değil. Oysa kültür, yalnızca söylenenle değil, yaşananla kurulur. Okumayan bir çevrede okuma alışkanlığı istisna olur; istisna ise kalıcı bir kültür yaratamaz.
Ve en önemlisi: Okumuyoruz. Çünkü okumak, yüzleşmektir. İnsan, okudukça kendisiyle karşılaşır; bilgisizliğiyle, çelişkileriyle, korkularıyla. Kitap, yalnızca bilgi vermez; aynaya dönüşür. Bu yüzden okumak cesaret ister. Oysa biz çoğu zaman yüzleşmek yerine oyalanmayı seçiyoruz. Gürültüyü, sessizliğe; akışı, derinliğe tercih ediyoruz.
Peki ne kaybediyoruz? Yalnızca kitapları değil. Düşünme kapasitemizi, dilimizin inceliğini, dünyayı anlama gücümüzü kaybediyoruz. Daha da derinde, kendimizi kaybediyoruz. Çünkü insanın ufku, okudukça genişler; okumadıkça daralır. Ve daralan bir zihin, kendinden uzaklaşır, başkalarının çizdiği sınırlara mahkûm olur. Bu yüzden mesele basit bir alışkanlık değil; bir varoluş meselesidir. Okumadığımız her gün, biraz daha eksiliyoruz.
kitap haberleri ve kitap eleştirileri
Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.
Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.
Doğu Ergil / Diğer yazıları
Doğu Ergil yazdı: Siyasal ahlak ve demokrasi üzerine bir yurttaş manifestosu
Doğu Ergil yazdı: İnanç, siyaset ve şiddet üzerine bir manifesto
Doğu Ergil yazdı | Diyalog: Zaman, sınırlar ve yanılsamalar aynasında Türkiye
Doğu Ergil yazdı: “Yerli ve Millî” ahlâk yanılsamasına karşı çağrı
Doğu Ergil yazdı: Medeniyet krizi manifestosu
Doğu Ergil yazdı: Trump neden Venezuela’da yönetimi devirmek istiyor?
Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin
Medyascope'un mobil uygulamasını indirin
Haftanın diğer yazıları
Recep Karagöz yazdı | CHP ve Kürt meselesi: Cesaret edemeyen siyasetin hikâyesi
Suat Kınıklıoğlu yazdı: İsrail’in yaklaşan sıkıntısı
Yusuf Tunçbilek yazdı: La bu İrancılar size ne etti kardeşim?
Mehmet Tatlı yazdı: Kürt basınında DEM Parti’ye eleştirilerin dozu artıyor
Nuray Mert yazdı: İran savaşı üzerine birkaç not
Gülayşe Koçak yazdı: İran, seçici körlükler, çifte standartlar
Kemal Can yazdı: Muhalefetin geniş imkânları
İsmail Fatih Ceylan yazdı: Selahattin Eyyübi ve Amerikan haçlı ordusu
Ruşen Çakır yazdı: Milli Görüş’ten geriye ne kaldı?
Haftanın en popüler içerikleri
Tarık Çelenk yazdı: İlber Ortaylı’nın ardından
Kemal Can yazdı: Muhalefetin geniş imkânları
Uyuşturucu soruşturmasında gözaltına alınan 14 kişi emniyete götürüldü
Gazeteci İsmail Arı tutuklandı
“Psikolojim bozuldu”: İBB dosyası itirafçılarından Ümit Polat duruşmalara katılmamak için dilekçe verdi
Kubilay Kaan Kundakçı cinayeti: Aleyna Kalaycıoğlu ve İzzet Yıldızhan dahil 7 kişi tutuklandı
Behlül Özkan ile söyleşi: Trump Hürmüz Boğazı konusunda niçin çark etti?
Mahfi Eğilmez yazdı: Savaş sırasında altın niçin değer kaybediyor?
Recep Karagöz yazdı | İslamcı aklın krizi: Sarayın uleması
Devlet Bahçeli: “Önümüzdeki dönem önemli adımlar atılacak”
Medyascope'un günlük e-bülteni
Editörlerimizin derlediği öngörüler, analizler, Türkiye’yi ve dünyayı şekillendiren haberler, Medyascope’un e-bülteni Andaç‘la her gün mail........