Doğu Ergil yazdı | Liderlik ve yurttaşlık sorumluluğu: Demokrasinin iki temel direği |
Başlarken: Demokrasi, yalnızca seçilmişlerin değil, seçenlerin de eseridir.
Demokrasilerin işleyişi, sağlığı ve geleceği konusundaki tartışmalarda genellikle liderlerin rolü ve özellikleri öne çıkarılır. Başkanlar, başbakanlar, milletvekilleri, hepsi adalet, şeffaflık, ahlâk ve kamusal hizmet performansları çerçevesinde değerlendirilir. Ancak, özellikle göz ardı edilen bir diğer temel unsur daha vardır:
Yurttaş sorumluluğu…
Demokrasi, sadece liderlerin yönettiği bir sistem değil; yurttaşların bilinçli katılımı ve günlük eylemleriyle sürekli yeniden üretilen bir yaşam biçimidir.
Sorumluluk sahibi yurttaşlar olmadan liderlik, gerçeklerden kopuk, seçkinci ve kırılgan bir yapıya dönüşür. Kamu hayatından çekilen, bilgi edinme ve sorgulama yükümlülüğünü terk eden bir toplumda demokrasi içten içe çöker. Seçimler biçimsel törenlere, kamusal tartışmalar sığ gösterilere dönüşür; özgürlükler sessizce aşınır.
Bilinçli ve vicdanlı bir yurttaş kitlesi olmadan, en erdemli liderler bile demokratik normları korumakta yalnız kalır.
Tarih boyunca demokrasi krizleri, yalnızca kötü liderliklerle değil, yurttaşların umutsuzluk, kayıtsızlık ve kör sadakat içinde hareket etmeleri nedeniyle de doğmuştur. 20. yüzyılın Avrupa’sında yükselen otoriter rejimler (Nazizm, faşizm, komünizm) bunun acı örnekleridir.
Öte yandan, yurttaşlık bilincinin güçlü olduğu toplumlar, kriz zamanlarında dahi demokrasilerini onarma ve güçlendirme kapasitesi göstermiştir.
Demokratik yurttaşlık, seçim dönemlerinde hatırlanan geçici bir rol değildir. Bilgi edinmek, farklı görüşleri anlamaya çalışmak, otoriteyi sorgulamak, temel hakları savunmak ve gerektiğinde barışçıl yollarla direnmek gibi günlük (ve sürekli) sorumluluklar içerir.
Bireysel konfor alanına çekilerek kamu alanının yönetimini başkalarının inisiyatifine bırakmak, demokrasinin en sessiz düşmanıdır.
Editörlerimizin derlediği öngörüler, analizler, Türkiye’yi ve dünyayı şekillendiren haberler, Medyascope’un e-bülteni Andaç‘la her gün mail kutunuzda.
Liderler, yalnızca yönetmekle değil;........