Venezuela’da Hugo Chavez öncülüğündeki aşağıdan hareket 2000’li yıllarda neoliberalizme karşı önemli bir alternatif olarak görülüyordu ve tüm dünyada sosyalistler, antikapitalistler gözlerini Venezuela’ya dikmiş durumdaydı. Bugün Venezuela, ABD emperyalizminin hedefi konumunda. Liberal değerlerle övünmeyi pek seven Batı dünyası ise İsrail’in Gazze’de uyguladığı soykırımda aldıkları tutuma benzer biçimde ABD’nin saldırganlığını meşrulaştırır, uluslararası hukuk kurallarını hiçe sayar bir hâlde.

Batılı liderler Venezuela’nın bir diktatörlük olduğunu, Venezuela’da sosyalizm olduğunu ve halkın yoksul olduğunu tekrarlayıp duruyor. Venezuela gerçekten uzun zamandır krizde ancak bu kriz sosyalizmin krizi olarak okunabilir mi?

Bolivarcı Devrim’in doğuşu ve gerileyişi

Bolivarcı Devrim, 1999 yılında Hugo Chavez’in iktidara gelişiyle başlayan, adını Güney Amerika’nın bağımsızlık lideri Simon Bolivar’dan alan, neoliberalizme ve ABD emperyalizmine bir alternatif oluşturduğunu savunan politik ve sosyal süreci tanımlamak için kullanılıyor. Chavez’in iktidara gelişi tek başına bir seçim sonucu anlamına gelmiyordu, 1980’li yıllardan bu yana kemer sıkma politikalarına ve neoliberalizmin yarattığı eşitsizliğe karşı uzun süren bir halk direnişinin kazanımı olarak Chavez iktidara gelmişti.

Kökleri 1989’da başkent Caracas’ın barrios adı verilen yoksul mahallelerinde yaşayan halkın ayaklanmasına (Caracazo ayaklanması) yaslanan bu hareket, barriostaki kitlelerin Chavez etrafında kenetlenmesini sağlamıştı. O kadar ki 2002 yılında Chavez bir askeri darbe ile liderlikten indirilmeye çalışıldığında bu mahalleler yüz binler hâlinde sokaklara çıkmış ve Chavez’i tutsak edildiği yerden çıkararak göreve geri dönmesini sağlamıştı.

Petrol gelirlerine dayalı bir ekonomi olan Venezuela’da bu gelirler uzun zaman sonra ilk defa zenginlerin ceplerine değil, yoksullar lehine sosyal programlara aktarıldı. Eğitim, sağlık ve konut gibi alanlardaki bu devasa sosyal programlar sonucunda 2003-2011 yılları arasında yoksulluk oranları yarı yarıya azalmış ve Venezuela Güney Amerika’daki en eşit ülke hâline gelmiştir.

Hugo Chavez, bu süreci “21. Yüzyıl sosyalizmi” olarak adlandırıyordu.........

© marksist.org