Enflasyon Nasıl Düşürülür? |
Enflasyonun nasıl düşürüleceğini, bir başka deyişle tedavinin nasıl yapılacağını konuşmadan önce doğru teşhisi koymak gerekir. “Teşhisi zaten koyduk, hastalığın adı enflasyon” diyenler olabilir. Doğrudur ama bu yetmez. Bir hekim hastalığın kanser olduğunu saptamakla yetinirse, bunun hangi tür kanser olduğunu belirlemezse uygulanacak tedavi yanlış ya da eksik kalabilir. Bizdeki enflasyonun kökeni nedir? Talep enflasyonu mu, maliyet enflasyonu mu, yoksa ikisi birden mi? Önce teşhisi derinleştirerek başlamak gerekir.
Talep enflasyonu talebin arzdan fazla olduğu ortamlarda çıkar. Piyasaya sunulan mal ve hizmet miktarının üzerinde bir talep varsa o zaman fiyatlar yükselir ve talep enflasyonu oluşur. Üretimde kullanılan üretim faktörlerinin (emek, sermaye, doğal kaynaklar ve girişimcilik) ve girdilerin (elektrik, gaz, su, hammadde, ithal girdiler) fiyatları artar ve maliyetleri yükseltirse maliyet enflasyonu ortaya çıkar. Talep enflasyonunu dizginlemenin en kestirme yolu, faizi enflasyonun üzerinde belirlemek ve vergileri artırmaktır. Ancak bu adımlar, talep enflasyonunu frenlerken maliyet enflasyonunu körükleyebilir. Çünkü yüksek faiz ve vergi artışları, başta finansman olmak üzere pek çok maliyet kalemini artırır. Dolayısıyla faiz ve vergi artışıyla talep enflasyonu frenlenirken, bu kez maliyet enflasyonu körüklenmiş olur. Maliyet enflasyonunu düşürmenin yolu vergileri, faizleri düşürmekten, kuru sabitlemekten, ücretleri kısıtlamaktan geçer. Ancak bu düzenlemeler başka sorunlara yol açar. Vergileri, faizleri düşürmek talep enflasyonunu artırıcı etki yaratırken, kuru........