Nordik Modeli Yol Ayrımında

Küresel ekonominin yapısal bir dönüşümden geçtiği 2026 yılında, “Nordik Modeli” olarak tek bir çerçevede ele alınan Kuzey Avrupa ülkeleri, aslında kendi içlerinde belirgin bir yol ayrımına gelmiş durumdalar. Sosyal refahın kalesi olarak görülen bu dört ülke (Danimarka, Norveç, İsveç ve Finlandiya) benzer kurumsal temeller üzerine inşa edilmiş olsalar da, dış şoklara karşı geliştirdikleri ekonomik, sosyal ve siyasal refleksler giderek farklılaşıyor.

Aşağıdaki göstergeler, bu ayrışmayı makro düzeyde açık biçimde ortaya koyuyor:

Bu ekonomik çerçevenin arkasında ülkelerin sosyal yapıları, demografik eğilimleri ve siyasal tercihleri belirleyici rol oynuyor.

Norveç, hidrokarbon zenginliğini devasa bir varlık fonuyla yöneterek adeta kendi liginde yarışıyor. GSYH’nin yüzde12,5’i oranında bütçe fazlası ve yüzde 15’lik cari fazlasıyla bölgenin finansal açıdan en güçlü ülkesi konumunda bulunuyor. Bu ekonomik gücün arkasında yalnızca doğal kaynaklar değil, aynı zamanda yüksek kurumsal şeffaflık ve siyasal istikrar yer alıyor. Ancak bu refah seviyesi, beraberinde görece yüksek enflasyon baskısı ve artan yaşam maliyetleri gibi bazı sorunlar da yaratıyor.

Danimarka, ilaç ve yeşil enerji odaklı üretim modeliyle öne çıkarken, yüzde 28,5 gibi düşük kamu borcu, bütçe ve cari denge fazlasıyla mali disiplini fazlasıyla gerçekleştirmiş görünüyor. Ülkenin başarısının arkasında yalnızca ekonomik tercihler değil, aynı zamanda güçlü sosyal uyum ve yüksek kurumsal güven yer alıyor. Esnek işgücü piyasası ile kapsamlı sosyal güvenlik sistemini birleştiren “flexicurity” yaklaşımı, Danimarka’yı hem ekonomik hem toplumsal açıdan dengeli bir modele yaklaştırıyor.

İsveç, sanayi çeşitliliği ve teknoloji ihracatı sayesinde büyümesini korusa da, yüzde 8,2’lik işsizlik oranıyla dikkat çekiyor. Bu durum yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve siyasal bir sınav anlamına geliyor. Göçmen entegrasyonu, artan toplumsal gerilimler ve işgücü piyasasındaki........

© mahfiegilmez.com