Machiavelli'den Trump ve Erdoğan'a Realpolitik

Siyasal tarih yalnızca fikirlerin tarihi değildir. Aynı zamanda güç, çıkar ve strateji arayışının tarihidir. Devletler çoğu zaman adalet, özgürlük ve barış söylemini öne çıkarır. Buna karşılık karar anlarında belirleyici olan unsur çoğu kez güç dengeleri ve ulusal çıkarlardır. Bu nedenle Niccolò Machiavelli'den Henry Kissinger'a, oradan Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan'a uzanan çizgi, farklı dönemlerde aynı soruya verilen farklı cevapları gösterir: Devlet nasıl ayakta kalır?

Machiavelli bu soruyu 16’ncı yüzyılın İtalya'sında sordu. Ona göre hükümdarın ilk görevi devleti korumaktı. Bunun için zaman zaman sert kararlar alınması gerekebilirdi. Siyaseti ahlaki ilkelerden tamamen bağımsız görmüyordu; ancak devletin varlığını her şeyin önünde tutuyordu. Bu yaklaşım daha sonra gelişen siyasal realizmin temel taşlarından biri hâline geldi.

Henry Kissinger, benzer anlayışı modern uluslararası ilişkilere taşıdı. Ona göre devletler dostluk ya da düşmanlık üzerinden değil, çıkarları doğrultusunda hareket eder. Kalıcı olan ittifaklar değil, çıkarlardır. Çin ile kurduğu diplomatik ilişki, Sovyetler Birliği ile yürüttüğü yumuşama politikası ve Orta Doğu diplomasisi aynı anlayışın ürünüdür. Amaç, ideal bir düzen kurmak değil, güç dengesini korumaktır.

Donald Trump ise bu yaklaşımı farklı bir üslupla uyguladı. Dış politikayı çoğu zaman pazarlık mantığıyla ele aldı. NATO üyelerinden daha fazla savunma harcaması istemesi, ticaret savaşlarını bir baskı aracı olarak kullanması ve uluslararası anlaşmaları maliyet-fayda hesabıyla değerlendirmesi bu yaklaşımın örnekleri olarak görülebilir. Kissinger uzun vadeli stratejiye ağırlık verirken, Trump daha çok kısa vadeli sonuç almaya odaklandı.

Recep Tayyip Erdoğan'ın dış politikası da son yıllarda büyük ölçüde ulusal çıkar ve stratejik özerklik ekseninde şekillendi. Türkiye, NATO üyeliğini sürdürürken Rusya ile enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında........

© mahfiegilmez.com