Hedefler, Tahminler ve Çelişkiler |
Hedefler, Tahminler ve Çelişkiler
Merkez bankacılığında en tehlikeli şey yüksek enflasyon değildir. En tehlikeli şey belirsizliktir. Çünkü enflasyonla mücadele, sadece faizle değil, beklentilerle yapılır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kanunu gereği fiyat istikrarını sağlamakla yükümlü. Bu amaçla, dünyadaki birçok merkez bankası gibi enflasyon hedeflemesi rejimi uyguluyor. Sistem basit: Hükümetle birlikte bir enflasyon hedefi belirleniyor ve para politikası araçları bu hedefe ulaşmak için kullanılıyor.
Uzun süredir ilan edilen resmi hedef yüzde 5. Teoride mesele net: Tek hedef, tek çıpa. Ancak uygulamada tablo o kadar sade değil.
Bir süredir yüzde 5’lik oran yıllık hedef olmaktan çıkmış, orta–uzun vadeli hedef gibi sunulmaya başlanmış durumda. Buna ilişkin açık bir politika değişikliği ilan edilmiş değil, fakat uygulama fiilen bu yönde.
Bunun yanında bir de tahmin aralıkları açıklanıyor. Örneğin yılsonu enflasyonu için yüzde 15–21 arası bir bant veriliyor. Bu bant açıklanırken ayrıca bir “ara hedef” ortaya çıkıyor. Mesela 2026 sonu için ara hedef yüzde 16. Bu oran Orta Vadeli Program’da (OVP) yer alan tahminle aynı.
2026 yılı ilk Enflasyon Raporu açıklanmadan önce 2026 yılsonu için tahmin aralığı yüzde 13–19 iken, bunun orta noktası olan yüzde 16 ara hedef olarak sunulmuştu. Yeni durumda tahmin aralığı yüzde 15–21’e yükselmiş durumda. Bu aralığın orta noktası yüzde 18 olsa da hedef yüzde 16 olarak bırakılmış durumda. Her ne kadar TCMB yüzde 16’yı değiştirmeye gerek duymadığını, tahmin aralığını değiştirmekle yetindiğini söylese de işin gerçeği OVP’de yer alan tahminin değişmemiş olması. OVP’deki tahmin değişmediği sürece TCMB’nin ara hedefi yukarı çekme şansı yok. Bu durum teknik olmaktan çok kurumsal bir soruna işaret ediyor: Para politikası iletişiminin bağımsızlığı ve tutarlılığı.
Enflasyon hedeflemesi bir çıpa rejimidir. Çıpa, beklentileri sabitler. Beklentiler sabitlenirse fiyatlama davranışı da istikrara kavuşur. Birden fazla referans oran söz konusu olduğunda hangi çıpanın esas alınacağı belirsizleşir: Piyasalar yüzde 16’lık enflasyon hedefini mi yoksa yüzde 21’lik üst tahmin düzeyini mi esas alacak? Burada açık bir kararsızlık/belirsizlik hali söz konusu oluyor. Belirsizlik arttıkça risk primi yükselir. Risk primi yükseldikçe borçlanma maliyetleri artar. Bu durum yalnızca teknik bir iletişim sorunu değildir, doğrudan ekonomik maliyet üretir.
Geldiğimiz aşamada karşımıza yanıtlanması gereken sorular çıkıyor: (1) Yüzde 5 ve yüzde 16 gerçekçi hedefler mi? (2) Yüzde 16 gerçekçi bir hedefse yüzde 21 ne anlama geliyor? (3) Aynı kurumun hem hedef koyup hem tahmin yapması anlamlı mı?
Para politikasının etkinliği, araçların sertliğinden çok hedefin inandırıcılığına bağlıdır. Hedef net olmalı, gerçekçi olmalı ve diğer açıklamalarla çelişmemelidir. Piyasa meseleye bakarken TCMB’nin kendi referans seti içinde net ve tutarlı olup olmadığını dikkate alır. Eğer TCMB kendi referans seti içinde net ve tutarlı değilse, piyasaların enflasyonun düşeceğine inanmasını beklemek iyimserlik olur.
Merkez bankacılığında güven, faizden daha güçlü bir araçtır. O zedelenirse, hiçbir oran yeterince yüksek olmaz.
Bu blogdaki popüler yayınlar
İkinci Varlık Vergisi Faciasına Doğru
Asgari Ücret Hesabının Doğrusu
Yeni içerikleri e-postayla alın:
2026 22 Şubat 9 Ocak 13
2025 124 Aralık 14 Kasım 7 Ekim 11 Eylül 10 Ağustos 6 Temmuz 9 Haziran 10 Mayıs 14 Nisan 12 Mart 7 Şubat 11 Ocak 13
2024 91 Aralık 10 Kasım 9 Ekim 5 Eylül 7 Ağustos 8 Temmuz 5 Haziran 8 Mayıs 7 Nisan 8 Mart 9 Şubat 8 Ocak 7
2023 96 Aralık 8 Kasım 7 Ekim 8 Eylül 7 Ağustos 4 Temmuz 9 Haziran 7 Mayıs 8 Nisan 11 Mart 10 Şubat 6 Ocak 11
2022 118 Aralık 8 Kasım 7 Ekim 9 Eylül 11 Ağustos 10 Temmuz 8 Haziran 17 Mayıs 10 Nisan 11 Mart 14 Şubat 7 Ocak 6
2021 100 Aralık 6 Kasım 12 Ekim 9 Eylül 8 Ağustos 9 Temmuz 5 Haziran 6 Mayıs 7 Nisan 9 Mart 10 Şubat 9 Ocak 10
2020 110 Aralık 8 Kasım 8 Ekim 9 Eylül 10 Ağustos 7 Temmuz 11 Haziran 11 Mayıs 7 Nisan 13 Mart 10 Şubat 8 Ocak 8
2019 111 Aralık 8 Kasım 9 Ekim 8 Eylül 12 Ağustos 5 Temmuz 8 Haziran 10 Mayıs 9 Nisan 11 Mart 10 Şubat 8 Ocak 13
2018 122 Aralık 7 Kasım 9 Ekim 7 Eylül 9 Ağustos 13 Temmuz 10 Haziran 12 Mayıs 12 Nisan 10 Mart 10 Şubat 10 Ocak 13
2017 161 Aralık 14 Kasım 10 Ekim 14 Eylül 17 Ağustos 13 Temmuz 12 Haziran 18 Mayıs 12 Nisan 13 Mart 13 Şubat 11 Ocak 14
2016 142 Aralık 11 Kasım 14 Ekim 17 Eylül 8 Ağustos 15 Temmuz 11 Haziran 12 Mayıs 9 Nisan 11 Mart 13 Şubat 8 Ocak 13
2015 169 Aralık 21 Kasım 15 Ekim 12 Eylül 12 Ağustos 18 Temmuz 10 Haziran 16 Mayıs 12 Nisan 11 Mart 14 Şubat 10 Ocak 18
2014 149 Aralık 14 Kasım 13 Ekim 13 Eylül 15 Ağustos 13 Temmuz 9 Haziran 12 Mayıs 13 Nisan 13 Mart 12 Şubat 11 Ocak 11
2013 121 Aralık 13 Kasım 8 Ekim 8 Eylül 9 Ağustos 11 Temmuz 9 Haziran 8 Mayıs 12 Nisan 10 Mart 11 Şubat 9 Ocak 13
2012 171 Aralık 14 Kasım 16 Ekim 13 Eylül 12 Ağustos 13 Temmuz 10 Haziran 12 Mayıs 15 Nisan 17 Mart 18 Şubat 15 Ocak 16
dış ticaret ve turizm
dünya ekonomisi ve türkiye
dünyanın ekonomik görünümü
ekonomi değerlendirme
gerçekler ve teoriler
güncel ekonomik sorunlar
Şangay İşbirliği Örgütü
Türkiye'nin dünyadaki sırası
Türkiye'nin dünyadaki yeri
Ülke karşılaştırmaları
Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı