Η Τεχνητή Νοημοσύνη παγιδεύει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια |
Οι πρόσφατες ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 1167-1172/2026) δεν αποτελούν απλώς δικαστική ανατροπή στο τοπίο των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Αναδεικνύουν ένα ευρύτερο θεσμικό πρόβλημα: τι συμβαίνει όταν ένα σύστημα αδειοδότησης απαιτεί εκτενείς φακέλους από τους αξιολογουμένους ή ελεγχομένους αλλά δεν καθορίζει με επαρκή σαφήνεια τα συγκεκριμένα, ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια με τα οποία θα αξιολογηθεί ή ελεγχθεί η ουσιαστική ακαδημαϊκή επάρκεια;
Στην εποχή της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI), ένα ασαφές κανονιστικό ζητούμενο μπορεί να μετατραπεί ταχύτατα σε εκατοντάδες σελίδες πειστικού κειμένου από ένα Μεγάλο Γλωσσικό Μοντέλο (LLM), όπως το ChatGPT ή το Gemini. Έτσι, ένας φάκελος προς αξιολόγηση ή έλεγχο μπορεί να εμφανίζει τυπική πληρότητα σε γλώσσα, δομή και τεκμηρίωση, χωρίς αυτή να αποδεικνύει την πραγματική ακαδημαϊκή επάρκεια.
Η αφετηρία του σημερινού φιάσκου με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια βρίσκεται στην κανονιστική απόφαση 48136/17.12.2024 της ΕΘΑΑΕ, κατ’ εξουσιοδότηση του «Νόμου Πιερρακάκη» (ν. 5094/2024), για την αξιολόγηση των προπτυχιακών προγραμμάτων των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
Δεν είναι ακριβές ότι η ΕΘΑΑΕ δεν θέσπισε κανονιστικό πλαίσιο. Το κρίσιμο είναι αν τα κριτήρια ήσαν αρκετά συγκεκριμένα, μετρήσιμα και ελέγξιμα ώστε να επιτρέπουν ουσιαστική αξιολόγηση.
Κατά την άποψή μου, η ίδια η κανονιστική απόφαση της ΕΘΑΑΕ εμφανίζει δομικά χαρακτηριστικά συμβατά με βιαστική αλγοριθμική σύνταξη από εφαρμογή ΑΙ: τυποποιημένη γενίκευση, απουσία αντικειμενικών δεικτών και συγκεκριμένων ορίων, ισομερή ανάπτυξη όλων των ενοτήτων και μεταφραστικά κατάλοιπα αγγλοσαξονικής ακαδημαϊκής ορολογίας. Αντί για σαφή κριτήρια αξιολόγησης, παρέχει ουσιαστικά μια θεματική λίστα αυτοαξιολόγησης, δηλαδή θέματα που τα ίδια τα ΝΠΠΕ καλούνται να αναπτύξουν στους σχετικούς φακέλους αδειοδότησης.
Πριν από τα LLM, η σύνταξη τέτοιου αυτοαναφορικού φακέλου απαιτούσε μήνες ή και χρόνια. Σήμερα, τα ζητούμενα μπορούν να μετατραπούν σε prompts και να παραχθούν, σχεδόν ακαριαία, εκτενείς περιγραφές προγραμμάτων, διαδικασιών ποιότητας και οργανωτικών δομών.
Δεν υποστηρίζω ότι όλοι οι συγκεκριμένοι φάκελοι των ΝΠΠΕ συντάχθηκαν με εργαλεία ΑΙ. Όσο όμως γενικότερα και ασαφέστερα είναι τα κριτήρια, τόσο ευκολότερα ένα LLM μπορεί να δημιουργήσει κείμενο που μοιάζει να τα ικανοποιεί. Δημιουργείται έτσι ένας «αλγοριθμικός αντικατοπτρισμός» (ΑΙ feedback loop):
ΑΙ κανονιστικό κείμενο → prompts → AI-παραγόμενο κείμενο → φάκελος υποψηφίου → αξιολόγηση με το ίδιο λεξιλόγιο.
Ως συνέπεια κάθε τέτοιου φαινομένου «συνθετικής πληρότητας», ένα κείμενο φακέλου προς αδειοδότηση εμφανίζεται πλήρες επειδή περιέχει τα απαιτούμενα λεκτικά στοιχεία των........