Κάποτε, σε αυτή τη χώρα, οι άνθρωποι ονειρεύονταν πράγματα που είχαν σχήμα και προορισμό. Ένα σπίτι λίγο μεγαλύτερο από των γονιών τους, μια δουλειά που δεν θα τους χαλάει την υγεία, ένα αυτοκίνητο που να σε πηγαίνει κάπου, όχι μόνο να σε χρεώνει, παιδιά, λίγες διακοπές, μια αίσθηση ότι ο χρόνος, έστω αργά, δουλεύει υπέρ σου.

Δεν ήταν παράδεισος. Ήταν όμως μια πορεία. Σήμερα, η πορεία αυτή έγινε επιβίωση.

Το ελληνικό όνειρο του 2026 δεν είναι να πετύχεις, δεν είναι να προοδεύσεις, ούτε καν να ζήσεις καλύτερα από τους γονείς σου. Καλά, γι’ αυτό δεν υπάρχει περίπτωση.

Είναι να μη σου συμβεί κάτι. Να μη χάσεις τη δουλειά σου. Να μη χρειαστείς νοσοκομείο. Να μη χαλάσει το αυτοκίνητο. Να μη σου έρθει ένας λογαριασμός που θα σε πετάξει εκτός ισορροπίας. Να μη μπλέξεις με υπηρεσίες, δικαστήρια, τράπεζες, εργοδότες, συστήματα που μιλούν μόνο τη γλώσσα της ταλαιπωρίας. Κανείς δεν κυνηγάει πια ευημερία.

Την αναβολή καταστροφής προσπαθούμε. Κι αυτό είναι ίσως το πιο ακριβό τίμημα της εποχής: ότι μια κοινωνία έμαθε να φοβάται περισσότερο απ’ όσο ελπίζει.

Όταν το μέλλον έγινε λίστα κινδύνων

Οι παλαιότεροι έκαναν σχέδια, οι νεότεροι κάνουν υπολογισμούς ζημιάς. Ο τριαντάρης δεν σκέφτεται πότε θα αγοράσει σπίτι, αλλά αν θα μπορεί να πληρώνει ενοίκιο σε έξι μήνες.

Η τριανταπεντάχρονη δεν αναρωτιέται πότε θα κάνει οικογένεια, αλλά αν αντέχει οικονομικά έναν παιδικό σταθμό, μια εγκυμοσύνη, έναν ακόμη λογαριασμό.

Ο εργαζόμενος δεν σχεδιάζει διακοπές. Μετρά μέρες άδειας σαν να μετρά φυσίγγια. Η ίδια η γλώσσα της κοινωνίας πρόδωσε την πτώση της.

Δεν λέμε πια «στόχοι», λέμε «να βγει ο μήνας». Δεν λέμε «προοπτική», λέμε «βλέπουμε». Δεν λέμε «μέλλον», λέμε «μακάρι».

Κι όμως, αυτή η συνθήκη παρουσιάζεται ως ρεαλισμός, ενώ στην πραγματικότητα είναι ο συλλογικός εκβιασμός μιας κοινωνίας που έμαθε να θεωρεί φυσιολογικό το λίγο, αρκεί να μη γίνει τίποτα χειρότερο.

Η γενιά του «φτου και βγήκα» και τα δανεικά όνειρα

Παλιότερα λέγαμε «έχω το σπίτι μου, έχω το κεφάλι μου ήσυχο». Σήμερα, η έννοια της ιδιοκτησίας έχει γίνει ένα ανέκδοτο που διηγούνται οι τράπεζες μεταξύ τους. Ζούμε σε μια εποχή «δανεικής» ζωής.

Σπίτι με ενοίκιο που θυμίζει δόση δανείου, αυτοκίνητο με leasing, κινητό με δόσεις, ακόμα και οι διακοπές με «pass». Όταν δεν σου ανήκει τίποτα, ο φόβος του «να μη συμβεί κάτι» πολλαπλασιάζεται. Γιατί αν συμβεί το παραμικρό, δεν έχεις τίποτα να πουλήσεις, τίποτα να υποθηκεύσεις, τίποτα να κρατήσεις.

Είσαι ένας ένοικος στη χώρα σου, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να δεχθεί έξωση. Αυτή η ανασφάλεια σε κάνει υπάκουο. Σε κάνει να σκύβεις το κεφάλι στη δουλειά, να δέχεσαι τις απλήρωτες υπερωρίες, να λες «ευχαριστώ» για τα 800 ευρώ. Γιατί το όνειρο είναι να μη σου τύχει η απόλυση. Και ο εργοδότης το ξέρει. Το σύστημα το ξέρει. Η κυβέρνηση το ξέρει και το καλλιεργεί.

Το σούπερ μάρκετ έγινε υπενθύμιση τάξης. Κοιτάς τιμές περισσότερο απ’ ό,τι κοιτάς προϊόντα. Η προσφορά αντιμετωπίζεται με ενθουσιασμό που κάποτε........

© Kouti Pandoras