Çöken küresel sistem, Doğu Akdeniz ve vekâlet savaşlarının karanlık gölgesi |
Uluslararası sistem, Soğuk Savaş’ın bitiminden bu yana tarihin en ciddi kırılmalarından ve sarsıntılarından birini yaşıyor. Yıllardır bu köşede; küresel sistemin kelimenin tam anlamıyla can çekiştiğini, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) mevcut antidemokratik yapısıyla dünyayı huzura ve istikrara değil, tam aksine çözümsüz bir kaos sarmalına sürüklediğini ısrarla dile getiriyorum. Savaşlar, iç çatışmaların tetiklediği düzensiz göç dalgaları, ekonomik sömürü çarkları ve “güçlü olanın her daim haklı sayıldığı” bu çarpık düzenin sürdürülemez olduğunu belirterek farkındalık yaratmaya çalışıyorum. Nitekim bugün geldiğimiz noktada, bizzat Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri dahi BM Güvenlik Konseyi merkezli bu yapının artık tamamen işlevsizleştiğini, mevcut hâliyle dünyayı temsil etmediğini ve beş daimi üyenin ellerindeki veto yetkisini evrensel barış için değil, sadece kendi bencil ulusal çıkarları için silah gibi kullandığını açıkça itiraf etmek zorunda kalmıştır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin uluslararası hukuk normlarını hiçe sayarak, “hesap verme kaygısı taşımadan” tek taraflı askerî ve siyasi adımlar atması, çok taraflı diplomatik çözümlerin artık rafa kaldırıldığının ve mevcut sistemin meşruiyetini tamamen yitirdiğinin en net göstergesidir. Yenidünya düzeni artık “kural temelli” bir evrensellikten ziyade, “seçici, pragmatist ve keyfi” bir güçlünün istekleri doğrultusunda işliyor. Tek kutuplu konfor alanını yavaş yavaş kaybeden küresel ve bölgesel büyük aktörler, siyasi meşruiyeti diplomatik müzakere masasında değil, bizzat sahada askerî güçle ürettikleri fiili “oldu-bittilerle” kurmaya çalışıyor. “Kuralsız kaosun” sıcak cephesi: Orta Doğu ve Doğu Akdeniz İşte bu “kuralsız kaosa” evrilen dünyanın en somut, en kanlı ve en tehlikeli yansımasını bugün doğrudan Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’de izliyoruz. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askerî saldırılar, Orta Doğu bölgesini topyekûn bir ateşe atmakla kalmamış; yangının Doğu Akdeniz havzasına sıçramasına da neden olarak yepyeni jeopolitik fay hatları yaratmıştır. İran’ın misillemesiyle (ki burada farklı istihbari iddialar da söz konusudur) Güney Kıbrıs’ta yer........