1960 ORTAKLIK DEVLETİNİ KİM YIKTI? |
Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis, Breitbart’a verdiği röportajda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı Kıbrıs sorununun çözümünün önündeki “büyük engel” olarak gösterdi. Bu iddia üzerine kaleme aldığımız yazıların ilkinde 1821’den 1960 ortaklığına ve Makarios’un 30 Kasım 1963’te ortaya koyduğu On Üç Madde’ye uzanan süreci ele aldık. Bu yazının konusu, ortaklık devletinin nasıl yıkıldığı ve 1974’e giden yol.
Bu önerilerin hangi amaca hizmet ettiği, 1963’te hazırlanıp 21 Nisan 1966’da Patris gazetesinde gün yüzüne çıkan Akritas Planı’ndan anlaşılır. Planda önce anayasal düzenin değiştirilmesi, ardından Garanti ve İttifak Antlaşmalarının işlevsiz bırakılması öngörülüyordu. Türk toplumu direnirse bu direnç kısa sürede kırılacak, koşullar uygun hâle geldiğinde de Enosis’e geçilecekti. Hukukun yerleşik ilkesine göre kimse kendi haksız eyleminden hak doğuramaz (ex iniuria ius non oritur). 1960 düzenini anayasanın değiştirilemez hükümlerini çiğneyerek tasfiye etmeye girişen taraf, bugün o düzenin mirasını tek başına sahipleniyor ve Türk tarafını uluslararası hukuka aykırılıkla suçluyor. 21 Aralık 1963’te başlayan ve Kanlı Noel olarak bilinen saldırıların ardından Kıbrıs Türkleri birçok köyü ve mahalleyi boşaltmak zorunda kaldı. Ortak devletin Türk bakanları, milletvekilleri ve kamu görevlileri zor kullanılarak devlet kurumlarından dışlandı. Türk bölgeleri ekonomik ve fiziksel baskı altında yaşamaya başladı. Yaşanan, iki toplumun ortak devletinin yönetim mekanizmasına tek toplum tarafından fiilen el konulmasıydı. Bu yalnızca Türk tarafının anlatısı değildir. Dönemin BM Genel Sekreteri U Thant da 10 Eylül 1964 tarihli S/5950 sayılı raporunda, Kıbrıs Türklerine dayatılan ekonomik kısıtlamaların bazı bölgelerde “veritable siege”, yani fiilî bir kuşatma hâlini aldığını tespit etmişti. 4 Mart 1964 tarihli 186........