Faik Sabri Duran’ın ‘İstanbul’dan Londra’ya Şileple Bir Yolculuk’ kitabı rafta: 90 yıl geriye götüren bir zaman gemisi |
Coğrafya ders kitaplarıyla tanınan Faik Sabri Duran’ın, 1933 yılında Telamon gemisiyle yaptığı seyahati yazdığı ‘İstanbul’dan Londra’ya Şileple Bir Yolculuk’ kitabı roman tadında bir gezi ve coğrafya kitabı. Şilebe İzmir’den kuru üzüm, palamut ve lale soğanları yükleniyor. Galata’nın on beş yıl öncesine benzettiği Pire ile Atina arasıysa küçük evlerle dolmuş, meğerse o evler mübadillere verilmiş. Lizbon’daki kitap merâkından bahsettiği satırlarsa mecânin-i kütübü heyecânlandıracak.
Lise çağında jeoloji ve astronomi ders kitaplarını gören, karıştıran ve okuyan şanslı kuşaklardanım, ancak hangi akla hizmetse ben liseyi daha bitirmeden bu dersler kaldırıldı. Bugün o ders kitaplarının yazarlarını anımsayamıyorum, ders kitapları denince aklıma sadece Emin Oktay’ın ve Faik Sabri Duran’ın isimleri geliyor, çünkü orta birden liseyi bitirene kadar tarih kitaplarımızın yazarı Emin Oktay’dı, coğrafya kitaplarımızın yazarı da Faik Sabri Duran’dı.
YILLAR SONRA ALMAN DENİZALTISI TARAFINDAN BATIRILAN TELAMON İLE SEYAHAT ETMİŞ :
Faik Sabri Duran’ın VakıfBank Kültür Yayınları’ndan çıkan ‘İstanbul’dan Londra’ya Şileple Bir Yolculuk’ kitabını elime alınca, orta ve lise yıllarımla buluşmuş gibi oldum. Roman tadında bir gezi ve coğrafya kitabı. Faik Sabri’nin ‘33 yılında İngiltere’ye yaptığı yolculuk önce Akşam gazetesinde tefrika edilmiş, sonra da kitaplaşmıştı. Yolculuğun iki ayağı vardı, bir şileple Hollanda’ya gidecek, oradan da İngiltere’ye gidecektir. Galata rıhtımından bindiği şilebin ismi Telamon, ‘28’de Rostock’taki Neptun tersanesinde inşâ edildiğini Faik Sabri yazıyor, ancak ben merâk edip bundan biraz daha fazlasını araştırdım: Şilebin sahibi 1856’dan 1981’e kadar faal olan ‘Kaniklijke Nederlandsche Stoomvaart Maatschappij’ ünvanlı bir nakliye şirketiymiş, 25 Temmuz 1942 günü iki bin dört yüz ton boksit ve yüz otuz altı ton kereste yüklüyken, Alman denizaltısı U-160 tarafından batırılmış. Mürettebatından yirmi üçü ölmüş, on dördüyse kurtarılmış. Peki, Telamon’u batıran U-160’ı merâk ediyor musunuz? Onun için de bende ne kadar U-Boat kitabı varsa, hepsine baktım, IXC tipi denizaltılardan, Bremen’deki tersanede kızağa konmuş ve 12 Temmuz 1941........