Kalabalık, suçu aklamaz |
Nazi rejiminin yıkılmasının ardından Almanya’da cevap bekleyen zor sorular vardı. Alman halkı, kendi adına işlenen suçlardan ne kadar sorumluydu? O suçları mümkün kılan rejimin yükselişine katkıda bulunanların, ona destek verenlerin ya da sürmesine sessiz kalanların sorumluluğu neydi?
Alman filozof Karl Jaspers, 1945-1946 kışında Heidelberg Üniversitesinde verdiği dersleri 1946’da Die Schuldfrage (Suçluluk Sorunu) adıyla yayımladı. Tam da Nazi suçlarının hesabının sorulduğu bir dönemde, Alman halkının suçluluğunu tartışmaya açtı. Ancak herkesi tek bir hükümle suçlamak yerine, birbirinden farklı dört suçluluk kategorisi tanımladı: cezai, siyasi, ahlaki ve metafizik suçluluk.
Cezai suçluluk, açık ve belirli yasaları ihlal eden, nesnel olarak kanıtlanabilir fiillerden kaynaklanıyordu. Bu suçluluğa mahkemeler hükmediyordu.
Siyasi suçluluk, bir devletin vatandaşlarının, kendileri doğrudan katılmamış olsalar bile, o devletin eylemlerinin sonuçlarını siyasi bakımdan üstlenmesiydi.
Ahlaki suçluluk, insanın kendi vicdanına hesap vermesiydi.
Metafizik suçluluk ise insanın başka insanların uğradığı kötülükler karşısında duyduğu, mutlak dayanışma yükümlülüğünü yerine getirememekten kaynaklanan ve Tanrı karşısında anlam kazanan varoluşsal sorumluluktu.
Önleyebileceğimiz bir kötülük karşısında elimizden geleni yapmadıysak, kendimizi........