We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Kurgusal düşünce

8 1 0
19.05.2022

Nietzsche otuz beş yaşına geldiğinde akademiyi ve akademik felsefeyi terk ederek İsviçre ve İtalya dağlarına gitti. On yıl boyunca ruhen ve bedenen ıstırap çekti; kendini bir felsefi ve edebi yaratım çılgınlığına zorladı. Ortaya çıkan eserler kısa, özlü ve sistematik olmayan zekâ patlamalarıdır, 19. yüzyılın akademik yazılarından çok dini liderlerin kadim öğretilerine benzer.” (Akılcılıktan Varoluşçuluğa, Robert C. Solomon, çeviren Reha Kuldaşlı, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, Ağustos 2020, s. 199) Burada alıntıladığımız bu pasaj oldukça basit ve sıradan görünürken aslında Nietzsche felsefesinin karakterine ilişkin temel ipuçları veriyor. Pasajın daha ilk cümlesi Nietzsche’nin ileride yazısının gücüne güç katacak çok başarılı bir filoloji eğitimi almış ve çok genç yaşta kendisine profesörlük teklif edilmiş olmasına rağmen çok katı ve adeta sınırlayıcı olan akademik ve demek ki düşünmeyi belirli sınırlar içine tıkan ve hatta sakatlayan sistematik düşünmeyi reddettiğini, daha sonra onu düşünsel bakımdan özgürleştiren ‘özgür ve vahiysel’ düşünme çabasını tercih ettiğini göstermektedir. Yazdıklarında “19. Yüzyılın akademik yazılarından çok dini liderlerin kadim öğretilerine benzer,” denilerek vurgulanan da aslında onun ilhama dayalı bir düşünceyi edebi bir dille fragmanter yazıya başvurarak ifade ettiği belirtiliyor. Şiirsel düşünme yoluyla ve kendi varlığı üzerinde yıkıcı deneyler yapılarak varılan bu düşünceler bu düşünsel harareti yansıtacak şekilde yakıcı, lirik ve şiirseldir: Sanki düşüncenin şiirselleştirilmesi, daha doğrusu şiirin düşünceleştirilmesidir. İlk cümlede ayrıca “İsviçre ve İtalya dağlarına gittiği” de vurgulanıyor ki bu Nietzsche’nin genel ve gündelik topluluklar içinde yaşamaktan kaçtığını, onun sınırlı, belirli ve alışıldık düşünme ve yaşam biçimlerinden uzak durarak kendini özgür ve sınırsız, hatta sınırları yerle bir eden bir düşünme biçimini hedeflediğini gösteriyor. İsviçre ve İtalya dağlarında yerden çok gökyüzüne yaklaşarak, yerçekiminden (yerçekiminde kastımız Avrupa........

© Karar


Get it on Google Play