We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Kurgusal düşünce: Şiirin düşüncesi

3 2 0
16.06.2022

VI.

Şiir yoluyla (aracılığıyla) ulaşılan yeni yerlerin yeni düşüncelerinin bilim yoluyla (aracılığıyla) ulaşılan düşüncelerden daha az gerçek ve daha değersiz olduğu söylenebilir mi? Ki bilim (her ne kadar sezgilerden yardım alsa da) akla dayalı kanıtlama yoluyla yeni bilgilere ulaştığı için sanki sezgilerle ve duyumsamayla iş gören şiirin düşüncesinden daha güvenilirmiş gibi görünüyor. Halbuki akıl, doğası gereği, sınırlayıp indirgeyendir. Sezgi ve ilham ise yayılan ve deşendir. Neyi deşer? Varoluşun önünde geçirmez duvarlar oluşturan kabullerivle o kabullere dayalı gerçekliği ve gerçeklik algısını delip deşip öte tarafa, aklın kavrayamayacağı ama aslında var olan gerçeklerin bölgesine geçer. O algılardan oluşan ön kabullerle kendimizi teslim ettiğimiz sözde-gerçekliğin akılla (ya da bilimle) mümkün değil ulaşılamayacak ötesine geçer. Kim, örneğin, 1789 Fransız Devrimi üzerine Georg Büchner’in yazdığı “Danton’un Ölümü” adlı tiyatro oyununun, aslında kendisi de bir hikâye olan ve fakat bilimsel olduğu öne sürülen devrim üzerine yazılmış bir tarih kitabından daha kurgusal (ya da gerçeklikten kopuk) olduğunu iddia edebilir? Ki çağı için bu beklenmedik ve öngörülememiş yazar, yani Büchner bu oyununda olayları ver kişileri çok daha canlı kanlı bir dirimsellikle var etmektedir. Bir zamanlar yaşanmış bir olaya, kendisi de olası yorumlardan bir yorum olan tarih ilminden çok daha vücut bulmuş, gerçek ve perdeyi çekip koparan bir ışık tutar. Evet, olay (ya da var olanlar) önemlidir; ama onlara hiçbir zaman direkt olarak nüfuz edemeyiz, hepsini de ancak kendi bulunduğumuz yerden akıl, sezgi, ilham ve gözlerimizle bakarız. Varlıkla asla nesnel bir karşılaşmamız mümkün olamaz. Perspektif değiştikçe gerçeklik de değişir. Bilimsel doğrular da ancak aksi kanıtlanana dek doğrudurlar. Yani mutlak değildirler.

VII.

Şimdi burada ne demeye çalışıyoruz? Kurgusal düşüncenin de en az bilimsel düşünce kadar geçerli ve........

© Karar


Get it on Google Play