Sosyal parazitoloji |
Tek insana veya çok ortaklı şirkete… Tek kişinin yürüttüğü serbest meslekten büyük bir işletmeye… Hepsine şöyle bakabiliriz: Her iş, toplumdan bir şeyler alır. O aldıklarını bir şekilde kullanır, işler ve sonra topluma bir şeyler verir. Verdiğinin aldığından fazla olduğunu umarız. Böyle değilse yapılan iş değildir, parazitliktir.
Bu düşünceler 1980’lerin çok popüler Topyekûn Kalite Yönetimi (TKY) felsefesinin ilhamları. Özellikle 1983- 1985 arasında TKY ile Japonya, başta ABD’nin ve bütün Batı’nın ürünlerinden daha kalitelilerini daha ucuza satmaya başladı. Mesela Japon otomobilleri, ABD’nin içinde bile Detroit’in dillere destan arabalarından daha kaliteli ve daha ucuzdu. Japonya’nın o karşı konulmaz rekabet gücü birçok sanayide paniğe yol açtı.
Topyekûn Kalite Yönetimi geniş bir konu. Fakat işleri toplumdan alınanlar ve topluma verilenlerin muhasebesi diye anlamak ondan türettiğim özel bir bakış. Bu bakışın ilhamını bana veren de bir – yanılmadınız –Japon mühendis: Genichi Taguchi.
TOPLUMDAN ALINAN- TOPLUMA VERİLEN
İşlere ve işletmelere böyle bakabiliriz. Peki ya insanlara? Her insanın da toplumdan aldıkları ve topluma verdikleri yok mu? Aldıkları verdiklerinden fazlaysa bu parazitlik değil midir? Bu sorunun cevabı her zaman evet değil. Çünkü akademik veya mesleki eğitimdeki insanlar, o anda verdiklerinden fazla alıyor ama bu hâlleri gelecekteki verimliliklerini arttırmak için. İlerde topluma, eğitimsiz hâllerinden daha fazla yarar sağlayacağı düşünülerek eğitiliyorlar. Eğitim, toplumun geleceği için ve toplum lehine bir yatırım........