Yeryüzündeki en akıllı ve zeki canlılar olduğumuzu düşünüyoruz. Herhalde öyleyiz. Bu arada türümüzün -kendi seçtiğimiz- adı da homo sapiens, yani akıllı insan. Irkımıza verdiğimiz ad ise homo sapiens sapiens, yani akıllının akıllısı insan.

Bununla birlikte en makul yolun hangisi olduğunu her zaman bilemiyoruz. Çünkü aklımızdan çok duygularımız belirliyor davranışlarımızın yönünü.

Hatırlama kabiliyetimizle de çok övünüyoruz ama hafızamızda sakladığımız bilgilerin seçimini de duygularımız yapıyor aslında.

Nobel ödüllü psikolog Daniel Kahneman’ın -iki meslektaşıyla birlikte yürüttükleri deneysel çalışmalar sonucunda- geliştirdiği zirve-son kuralı (The peak–end rule) bu konuyla ilgili…

Söz konusu “kural” insanların herhangi bir deneyimi o süreçte yaşadıkları “en yoğun duygusal an” ve “son anlar” üzerinden hatırladıklarını ortaya koyuyor.

Kahneman’a göre beyin her şeyi saklayamaz, bu yüzden de ulaşılabilir yerlere “en ayırt edici anlar” ve final kaydedilir.

Örneğin, sıkıcı bir tatil sırasında iş yerinizden maaşınıza zam geldiğine veya terfi ettiğinize dair bir e-posta almışsanız o tatili keyifli bir deneyim olarak hatırlarsınız. Çünkü “en yoğun duygusal an” yaşadığınız deneyime orantısız şekilde damga vurur.

Bir de “son an”lar… Söz gelimi, çok güzel geçen bir tatilin ardından trafik yüzünden havaalanına geç kalıp dönüş uçağını kaçırmışsanız tüm seyahatiniz kötü bir anıya dönüşebilir. Çünkü “final anı” deneyimin tamamını mühürler.

Siyaset alanında da söz konusu kuralın işlediğini görebiliyoruz.

Daha önce de bu sütunda aktarmıştım: Prof. Ali Akarca, ekonomik........

© Karar