Trump Tayvan’a ihanet edecek mi? |
STANFORD — İran savaşı ve nükleer silahlardan gümrük vergileri ve yapay zekaya kadar, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında bu hafta Pekin'de yapılacak zirvenin gündemi oldukça yoğun. Xi, bu konuda taviz vermeyeceğini göstermek için bile olsa, kesinlikle Tayvan konusunu gündeme getirecektir.
Ancak Xi’nin tutumunu anlamak için kimsenin onunla yüz yüze görüşmesine gerek yoktur. Tiananmen Meydanı’ndaki Çin Ulusal Müzesi’ni ziyaret etmek —özellikle de Çin Komünist Partisi’nin yükselişini ve iktidarını anlatan “Ulusal Yeniden Doğuş Yolu” sergisini görmek— daha da açıklayıcı olabilir.
Xi, iktidara geldikten sadece birkaç hafta sonra, 2012 yılında Politbüro Daimi Komitesi'ni sergiye götürmüş ve burayı, en büyük "Çin Rüyası"nın "Çin ulusunun büyük yeniden doğuşu" olduğu yönündeki açıklamasının arka planı olarak kullanmıştı. Xi Jinping, 2018’de sergiyi kendi başarılarına adanmış gösterişli bir ek bölümle genişletti: askeri dioramalarla dolu bir kat, savaş gemileri ve füze rampalarının ölçekli modelleri ve Çin’in derin deniz denizaltılarından yarı iletken üretimine kadar uzanan teknolojik ustalığını sergileyen gösterimler.
Özellikle bu ek bölüm, Mao Zedong’dan bu yana Çin’in en güçlü lideri olan Xi’nin tarihteki yerini nasıl gördüğüne dair bir fikir vermektedir. Ancak mesajını anlamak için önce orada neyin bulunmadığına bakmak gerekiyor. Xi, Tayvan ile “yeniden birleşmeyi” ulusal yeniden doğuş vizyonunun temel taşlarından biri olarak görmesine, yakın zamanda bir dışişleri sözcüsünün belirttiği gibi bunu “Çin’in temel çıkarlarının çekirdeğine” yerleştirmesine, rağmen ada sergide hiç anılmıyor.
Xi’nin ek bölümünde ise başka bir ünlü Çin lideri olan Deng Xiaoping’in 1997’de Britanya’yı Hong Kong’u teslim etmeye nasıl zorladığını gösteren bir dizi fotoğraf yer alıyor. Ortada bir işgal yoktu; tek bir kurşun bile sıkılmadı. Bunun yerine Deng, ezici bir koz biriktirip kararlı bir duruş sergileyerek Britanya’nın teslim olmasını sağladı.
Xi’nin Tayvan konusunda da benzer bir strateji........