We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Devletle imtihan!

33 4 0
29.04.2019

Devlet’in “tedavül”le, “değişmek”le ilişkisi nedir?

Kur’an-ı Kerim’i mânasına nüfuz ederek okuyanlar bu kelime ve türevlerinin yönetim, idare, hükümranlık anlamlarıyla kullanılmadığını bilirler. Âl-i İmran sûresinin 140. ve Haşr suresinin 7. âyetlerinde kullanılışı dönüşme, dolaşma anlamınadır. “Ta ki ganimet içinizde yalnız zenginler arasında dolaşan bir servet olmasın…”

Nitekim klasik Arapçadan Türkçeye sözlüğümüz Ahter-i Kebir’de bu anlamlara işaret edilmiştir. Esası, iki taraftan birinin üstün gelmesidir. Allah üstünlüğü, devleti bazan birine, bazan diğerine verir…

Ne zamandan beri “devlet” kelimesi “Belli bir ülkede, bir hükümete ve ortak kanunlara bağlı şekilde yaşayan hükümran bir topluluğun meydana getirdiği siyasî teşkilât” anlamına kullanılıyor? Bunu bilmek zor. Fakat, değişme anlamındaki devletle, iktidar, kudret, siyasî hâkimiyet anlamındaki devletin aynı kökten olmadığı söylenebilir. Öyle dahi olsa, bu kelimeler birbirinin içine öylesine geçmiştir ki...

Talih, baht, kut, saadet, mutluluk; büyük rütbe, mevki; nimet; zengin ve varlıklı olma… gibi anlamlar bu kelimenin anlam alanına giriyor. Bu itibarla, Muhibbî’nin, yani Sultan Süleyman’ın “Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi/Olmaya cihanda devlet bir nefes sıhhat gibi” hikemi beytinde devletin yerine hangi anlamı koysak sırıtmaz.

Devlet kelimesi hangi kökten gelirse gelsin, hangi anlamlarda kullanılırsa kullanılsın bugün ilk mânası, yani siyasî anlamı zihnimizde........

© Karar