We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Kapı tapu yapı

10 0 1
15.02.2020

Tapu kelimesine sözlükler genelde hizmet, hizmette bulunmak anlamını veriyorlar. Tapmak kelimesinde ise birkaç anlam var. Bunlardan en öne çıkanı ise bulmak. Ben kelimedeki hizmet anlamının bulmak, bulunmak anlamının üzerine gelip yerleşerek oluştuğunu tahmin ediyorum.

Tabii tapu ile kapunun manaca bir irtibatı var mı, buna da bakmamız gerekiyor.

Kapıya neden kapı diyoruz? Kapı kelimesi kökses teorisine göre “ap-” kökünden gelmekte. Kökses teorisini bilmiyor olsaydık kelimeyi şöyle çözebilecek idik: Kapamaktan kapı diyebileceğimiz bir kelime ama biz yine de kapamaktan kapı demeyelim de kapmaktan kapı diyelim yanlış bir sıralama ile söylemiş olmamak için. Kapamakla irtibatı var ama kapı kapamaktan gelmiyor. Kapamak da kapı da kapmaktan geliyor. Dil ve etimoloji ile ilgili birçok yerlerde konuşmalar yapıyorum. Bu konuşmaları yaparken muhataplarıma genelde sorduğum bir sorudur: Kapıya neden kapı deriz? Açmak için mi kapamak için mi? Hangisi birinci vazifesi? Aldığım cevaplar karışıktır. Çoğunluk ise bir cevap bile veremez.

Dünyadaki sevgilim diyebileceğim dört beş şehirden biri belki birincisi olan rüya şehir İsfahan. Diğerleri İstanbul, Saraybosna, Heidelberg. Bu üç müstesna şehre diğerleri kelimesini kullandığım için beni bağışlasınlar, ben konuma döneyim; İsfahan’da Nakşı Cihan Meydanında Ali Kapu’yu görünce şaşırmıştım. Hatta “k” sesini “g” şeklinde söylüyorlardı. Dedim acaba Farsçada bizdekinden ayrı bir anlama gelen “gapu” diye bir kelime mi var. Değilmiş. Bildiğimiz “kapı” imiş. Bu “kapu” kelimesinin Farsçada ne işi........

© Karar