We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

İlk Kürtçe gazete: 8 maddede Kürdistan gazetesi

1 0 0
14.05.2022

15 Mayıs 1932’de İstanbul’da yayımlanmaya başlayan Hawar, Latin harflerini kullanan ilk Kürtçe dergiydi. Bu yüzden bugün, 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı olarak kutlanıyor. İlk Kürtçe gazete olan Kürdistan’ın tarihi ise daha da uzak bir geçmişe, tam 124 yıl geriye uzanıyor. Kürdistan gazetesinin Kürt basın tarihi için önemini ve yayıncılık serüvenini 8 maddede özetlerken “Rojnameya Kurdıstanê (Kürdistan Gazetesi)” kitabının yazarı olan Ahmed Kani ve gazeteci Adem Özgür’ün görüşlerine başvurduk.

1. İlk Kürtçe gazete çıkarma fikri nasıl oluştu?

İlk Kürtçe gazete olan Kürdistan’ı, Bedirhan Bey’in oğlu Mikdad Midhat Bedirhan 22 Nisan 1898’de Mısır’ın başkenti Kahire’de kurdu. İlk 5 sayıdan sonra gazetenin yayınını, kardeşi Abdurrahman Bedirhan çeşitli ülkelerde sürdürdü. Kürdistan gazetesinin yayın hayatı 1902’ye kadar devam etti.

İlk Kürtçe gazeteyi yayımlama fikrinin, Bedirhan Bey’in çocuklarına öğretmenlik yapan Haci Kadir-i Koyi tarafından Mikdat Midhat’a aşılandığı söylenebilir. Çünkü Koyi’nin divanında yer alan birçok şiiri (Le dewrî ême roman û cerîde / Eger çî meqsed e zanînî baw e – Bizim devrimizde roman ve gazeteyle / Maksat edilen tüm ilimler yayılır) modernleşmenin sembolü olan gazete ve romanın önemi üzerinedir.

Kürdistan gazetesinin Kemal Fuad tarafından bulunan sayılarının tıpkıbasımı 1972’de yapıldı ve okuyucularla araştırmacılar bu tarihten itibaren gazete hakkında sağlıklı bilgilere ulaşabildi. Ayrıca M. Emin Bozarslan’ın 1991’de yeniden aynı gazetenin tıpkıbasımı ve transkripsiyonunu yayımlamasıyla Kürdistan daha geniş bir okuyucu kitlesi kazandı.

2. İlk Kürtçe gazete Kürdistan’ın yayın politikası nasıldı?

Gazetenin yayın politikasının “Kürtler’i bilinçlendirmeye” yönelik olduğu söylenebilir. İlk sayıda, bu politika ayet ve hadislerle desteklenmeye çalışılıyor. Bu sayıda verilen 5 hadis-i şerifte de ilmin önemi vurgulanıyor.

Gazeteyi çıkarmanın amacı olarak “Allah yolunda Kürtler’e iyilik yapma” ifadesi kullanılıyor. Gazete, Kürtler’e şöyle sesleniyor: “Çocuklarınızı okutun, meslek sahibi yapın. Müslümanlar okumalı, dinini öğrenmelidir.”

Kürdistan gazetesinin 6-19 sayıları Cenevre’de, 20-23 sayıları Londra’da, 24-29 sayıları Londra yakınlarındaki Folkestone’da, 30-31 sayıları ise yine Cenevre’de basıldı.

3. İlk Kürtçe gazetenin içeriğinde neler vardı?

Kürdistan gazetesi, 15 günde bir çıkan ve 4 sayfadan oluşan bir gazeteydi. Her sayfada........

© Journo


Get it on Google Play