Basın özgürlüğü devrilme noktasında |
Avrupa Konseyi Gazetecilerin Güvenliği Platformu’nun bugün yayımlanan raporuna göre; Avrupa’da basın özgürlüğü sistematik baskılar, savaş, hukuki taciz ve siyasi müdahaleler nedeniyle “devrilme noktasında”.
Türkiye ise “bağımsız gazetecilik açısından Avrupa’daki en zorlayıcı ortamlardan biri” olarak tarif ediliyor.
Tutuklu gazeteci ve medya çalışanı sayısı bakımından Belarus, Sırbistan, Rusya ve Ukrayna’nın Rus işgali altındaki bölgeleriyle aynı ligdeyiz.
Avrupa Konseyi Gazetecilerin Güvenliği Platformu, 2025 Avrupa Basın Özgürlüğü Raporu’nu bugün yayımladı. Aralarında Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) ve Uluslararası Basın Enstitüsü’nün (IPI) de bulunduğu 15 basın meslek örgütünden oluşan platformun raporu, Avrupa genelinde gazetecilerin karşı karşıya kaldığı tehditlerin sistematikleştiğini ortaya koyuyor. Geçen yıl 10’uncu yaşını kutlayan platformun raporuna göre, Avrupa’da basın özgürlüğü artık “devrilme noktasında.”
Rapora göre, hükümetlere 2015’ten bu yana basın özgürlüğüne yönelik tehditler karşısında 2 bin 300’den fazla uyarı bildirimi yapıldı. Sadece 2025’te bildirim sayısı 330 oldu. Raporda “Bu artış gazeteciler için giderek daha düşmanca bir ortamı yansıtıyor” değerlendirmesi yapıldı. Bildirimlerin dörtte biri, gazetecilerin fiziki güvenliği ve beden bütünlüğüne yönelik saldırılarla ilgiliydi. 53’ünün gazeteci veya medya çalışanının ölümüne ilişkin olduğu kaydedildi.
Rapora göre Belarus, Gürcistan, Sırbistan, Rusya ve Türkiye ile Ukrayna’nın Rus işgali altındaki bölgeleri, basın özgürlüğüne yönelik en fazla tehdidin kaydedildiği yerler oldu.
Basın özgürlüğüne yönelik saldırıları;
gazetecilerin güvenliğine ve fiziksel bütünlüğüne yönelik saldırılar, gazetecilerin gözaltına alınması ve hapsedilmesi, gazetecilere yönelik taciz ve yıldırma, cezasızlık, medya özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratan diğer eylemler,başlıklarında kategorize eden platform, saldırıların şiddetinin her geçen yıl arttığını belirtti ve rapora bunu gösteren 10 yıllık bir grafik ekledi.
Buna göre, gazetecilere yönelik taciz ve yıldırma, 2025’te platformun hükümetlere en fazla uyarı bildirimi yaptığı tehdit türü (115) oldu. Bu sayı, son 10 yılın rekoru demek. Tehdit sıralamasında ikinciliği, gazetecilerin güvenliğine ve fiziksel bütünlüğüne yönelik saldırılar aldı. Onu medya özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratan diğer eylemler ile gazetecilerin gözaltına alınması ve hapsedilmesi izledi.
HÜKÜMETLER, UYARILARI YANITSIZ BIRAKTI
Platformun Avrupa’da basın özgürlüğünü bir kırılma noktasında görmesinin tek nedeni bu değil. Rapordaki veriler, hükümetlerin platformun yaptığı uyarıları istikrarlı bir biçimde yanıtsız bıraktığını da gösteriyor.
Rapora göre, 2015’te bildirimlerin yaklaşık yüzde 25’i yanıtsız bırakılırken, bu oran ertesi yıl yüzde 63’e sıçradı. Takip eden yıllarda dalgalı bir seyir izlense de, oran çoğunlukla yüzde 40-55 bandında seyretti. 2022’deki yüzde 56 yanıtsızlık oranı, 2025’te yüzde 57’ye ulaşarak son dokuz yılın en yüksek seviyesini gördü.
Son 10 yılda çözüme kavuşturulan bildirimlerin oranı yalnızca........