Lolita en de noodzaak om de waarheid onder ogen te zien |
Lolita en de noodzaak om de waarheid onder ogen te zien
Maatschappelijk werker
Foto afkomstig uit het Epstein-dossier
Afgelopen weekend was ik bij de theatervoorstelling van het Zuidelijk Toneel over het boek Lolita van Nabokov uit 1955. Het was verpletterend. Niet alleen door het fantastische spel van hoofdrolspeelster Keja Klaasje Kwestro (Dolores Haze), maar ook haar tegenspeler Joep van der Geest (Humbert Humbert). Ik heb in totaal ongeveer 50 theatervoorstellingen gezien in mijn leven, maar ik zag er niet eerder een die zo’n impact op mij had.
Het boek Lolita beschrijft het verhaal van een 37-jarige man, die geobsedeerd raakt door de 12-jarige Dolores, door hem Lolita genoemd. Het is niet feitelijk, maar vanuit de geromantiseerde blik van de pleger van kindermisbruik. Want daar gaat het in feite om. Nabokov zou met zijn boek willen laten zien hoe de pleger zijn eigen grensoverschrijdend gedrag in zijn hoofd goedpraat, waardoor de lezer zelf zou moeten concluderen dat zijn gedrag niet deugt. In de geschiedenis verschenen er talloze versies van dit verhaal en is Lolita een geromantiseerd lustobject geworden. En een mogelijk alibi voor plegers. In die zin is er volgens mij veel schade aangericht, door hoe het verhaal cultureel is gaan functioneren.
De voorstelling laat op treffende wijze de harde werkelijkheid van misbruik zien. Dat de ontluikende seksualiteit van een tiener nooit een reden mag zijn voor een volwassen pleger om hier misbruik van te maken. Die verantwoordelijkheid ligt altijd bij de volwassene (m/v). En dus ook de schuld en schaamte die het slachtoffer vaak ook nog meeneemt na het grensoverschrijdend gedrag van de ander.
Het is geweldig hoe bij de Dolores van Annet Bremen, de schrijfster van deze voorstelling, het NEE langzaam maar zeker vat krijgt. Iets klauwt zich in mijn botten, klauwt zich in mijn geheugen, kerft drie letters in de........