Jesse Klaver en zijn socialisten-revolutionairen

Be- en overdenking bij een nieuwe partij.

De domheid die zo'n groot deel van de media in een ijzeren greep houdt, kwam opnieuw tot uiting nadat was bekend gemaakt dat PvdA en GroenLinks onder de naam Progressief Nederland verder zouden gaan. Zouden mensen niet schrikken van dat progressief, zo vroeg men, zouden velen zich niet uitgesloten voelen door deze uitdrukking. Aan de andere kant: hoorde de term "progressief" niet bij D66? God heremetijd, het woord "progressief" als Bürgerschreck van onze tijd!

Het werd allemaal nog erger toen de nieuwe leider Jesse Klaver "Pro" aanduidde als afkorting voor de nieuwe partij. Allerlei lokale clubjes met "pro" en dan de naam van een of andere provincieplaats tekenden protest aan, vooral als zij tot de "AZC nee"-categorie behoorden.

Zelf moeten de grondleggers van de nieuwe partij hebben gedacht aan het Progressief Akkoord dat in 1969 werd gesloten door de PvdA en de kleine partijtjes links daarvan op de communisten na. Aan de horizon daagde een brede progressieve volkspartij maar het initiatief stierf in schoonheid. De herinnering vervaagde echter nooit zoals blijkt uit een eisenpakket dat de PvdA en GroenLinks in 2021 presenteerden met als titel een progressief oppositieakkoord.

Voor het overige is het natuurlijk een naam van niks. Met Progressief Nederland probeert men alles en iedereen tevreden te stellen. Het ademt onschuld. Een adequate naam voor het partijprogramma zou zijn "Bleekneusjes Prentenboek". En iemand die als "pro" door het leven gaat, kan toch voor niemand een uitdaging zijn om rekening mee te houden.

Dat pro staat immers niet voor Proletariërs aller landen, verenigt U. Op de feestelijke presentatie van Progressief Nederland werd het woord socialisme gemeden.

Toch doet de nieuwe partij in al haar breedte en vaagheid denken aan de SR, de partij der socialisten-revolutionairen in het tsaristische Rusland. Die had niks met het marxisme maar baseerde zich op allerlei mythes over de onderlinge samenwerking van de kleine Russische boeren. Het denken van de socialisten-revolutionairen was gebaseerd op positieve emoties over de natuurlijke wijze waarop mensen voor elkaar opkomen als zij niet tegen elkaar zijn opgezet door het kapitalisme. Het individu kan pas tot zijn recht komen in gezamenlijkheid. Je zou bijna zeggen: "De maatschappij is verworden. Wij moeten terug naar de natuur". Op die manier konden de socialisten-revolutionairen alle kanten op.

Verkiezingsaffiche van de socialisten-revolutionairen

Prominent lid Aleksandr Kerenski volgde de constitutionele weg en accepteerde de Doema, het nepparlement dat tsaar Nicolaas II had ingesteld. Na de Februarirevolutie van 1917 bracht hij het tot premier. Kerenski schreef in Rusland voor het eerste democratische verkiezingen uit en wel voor een grondwetgevende vergadering. Met 324 zetels vormden de Russische socialisten-revolutionairen de grootste fractie, terwijl hun Oekraïense geestverwanten met 110 afgevaardigden eveneens een prachtig resultaat boekten. De communisten moesten zich met 183 zetels tevreden stellen.  De eerste vergadering was nog niet begonnen, of Lenin liet de grondwetgevende vergadering uiteenjagen.

Kerenski vluchtte na de communistische coup in novermber 1918.

De socialisten-revolutionairen kenden ook een uiterste linkervleugel, die een tijd heeft samengewerkt met Lenin.

Weer andere socialisten-revolutionairen schuwden het geweld niet. Zij vormden een strijdorganisatie om moordaanslagen te plegen op prominenten zoals de ministers van Binnenlandse Zaken Sipyagin en Plehve. Men moet daarbij bedenken dat het Rusland van de tsaren een politiestaat was met een beruchte geheime dienst. Als straks Thierry Baudet zijn dictatuur vestigt en tegenstanders vervolgt, is gewelddadig verzet net zo goed legitiem.

Na de communistische machtsovername pleegden leden van de strijdorganisatie een helaas mislukte aanslag op Lenin. Deze zette in 1922 de eerste politieke showprocessen op touw met prominente socialisten-revolutionairen in de beklaagdenbank. Marc Jansen, de grootste kenner van de Oekraïense geschiedenis in Nederland, heeft over die juridische charade zijn proefschrift geschreven. Er vielen twaalf doodvonnissen die allemaal in detentie werden omgezet. Wie bekende, kreeg geen straf. Stalin heeft later met alle beklaagden, advocaten en rechters in dit proces alsnog afgerekend.

Tot zover de socialisten-revolutionairen. Als je het bij elkaar optelt, vormden zij in hun tijd een soort Progressief Rusland.

Jesse Klaver en zijn socialisten-revolutionairen.

Dat klinkt mij als muziek in de oren. Ik word oud.

Onder de socialisten revolutionairen was het lied van de Volkswil zeer populair. Het beleefde een tweede jeugde direct na de val van de Sovjet Unie:

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten nog open zijn en Friesland zo'n schandalige compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: het fenomeen De Mos.

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Wij zijn voor, jij ook?

© Joop