'Jij moet niet sterven voor je land, dat moet die klootzak aan de andere kant doen' |
'Jij moet niet sterven voor je land, dat moet die klootzak aan de andere kant doen'
Stapje voor stapje bereidt staatssecretaris Derk Boswijk de herinvoering van de opkomstplicht voor, die werd in 1997 wel opgeschort maar nooit afgeschaft. Jongeren krijgen nu al op hun zeventiende post van defensie met een vragenlijst om ze te wijzen op de mogelijkheden die defensie biedt, van een betaald leap year voor ze aan hun verdere opleiding beginnen tot een langer dienstverband. Nu denkt hij erover het niet invullen van die vragenlijst strafbaar te stellen.
Vervolgens komt er een verplichtje medische keuring. De laatste stap betekent opkomen voor je nummer of de bajes in. Dat hangt, aldus Boswijk, af van de internationale dreiging en de hoeveelheden vrijwilligers aan de kazernepoorten.
Het moet ergens in 1968 zijn geweest, dat ik mij in een gebouw te Delft meldde voor de verplichte dienstkeuring. We waren die dag zeker met zijn vijftigen, misschien nog veel meer. De groep werd in tweeën gesplitst. De ene moest eerst de psychologische en de vaardigheidstest doen, de andere begon met de lichamelijke keuring. Ik hoorde bij de tweede categorie. We waren net begonnen met de eerste psychologische test, toen een sergeant of zo me uit de zaal haalde. "Ga jij maar naar je moeder", zei hij. Dat dankte ik aan mijn bril, -10 links -11 rechts. Anders had ik achttien maanden moeten dienen, of het dubbele aantal als ik me gemeld had als gewetensbezwaarde.
Wie gezond van lijf en leden was en toch aan de militaire dienst wenste te ontkomen, had in principe twee mogelijkheden. Je wendde tijdens de keuring voor psychisch instabiel te zijn. En je hield dat consequent vol. Over het algemeen zagen de specialisten van de keuring best wel in dat ze belazerd werden. Aan de andere kant hadden de strijdkrachten geen behoefte aan dienstplichtigen waarmee toch niets te beginnen viel. Zulke gevallen werden afgekeurd met S5. Die qualificatie - psychisch instabiel - bleef je dan je leven lang achtervolgen want bij elke sollicitatie kwam dit te voorschijn. Iemand met S5 was per definitie verdacht.
De andere mogelijkheid deed zich voor tijdens het persoonlijk gesprekje dat deel uitmaakte van de keuring. Dan kwam steevast de vraag:"Heb je veel vrienden?' Antwoord: "Nee, niet zo eigenlijk." "Heb je dan misschien één speciale vriend?" luidde de vervolgvraag. Als je dat al dan niet voorzichtig beaamde, wist de man van defensie genoeg. Je mocht naar huis. Ook met S5 overigens.
Ik was mooi de dans ontsprongen in tegenstelling tot de meeste van mijn mannelijke landgenoten die anderhalf jaar van hun leven in 's-lands wapenrok moesten rondhangen. Aan dienstplicht voor meisjes dacht niemand. Die bestond alleen in Israël.
Als uitvinder van de dienstplicht geldt Lazare Carnot (1753 - 1823). Op het hoogtepunt - of dieptepunt - van de Franse Revolutie in 1793 riep hij de levée en masse uit. Alle mannelijke burgers van 18 tot 25 jaar moesten zich verplicht teweerstellen tegen de beroepslegers waarmee een aantal Europese monarchen Frankrijk was binnengevallen. De Franse generaals kregen zo de beschikking over honderdduizenden jonge mannen die ze massaal konden opofferen, tot tenslotte de vijand week. Daardoor behaalden zij de ene overwinning na de andere.
Napoleon perfectioneerde het systeem en zowat alle Europese landen behalve het Verenigd Koninkrijk namen de dienstplicht voor jonge mannen over. Saillant detail: het duurde na de val van Napoleon bijna een halve eeuw voordat het evenwicht tussen vrouwen en mannen in Europa hersteld was. Zoveel dienstplichtigen waren er gekrepeerd in de veldtochten van de keizer. Massalegers betekenen dat een mensenleven voor generaals niet veel waard is: ze zijn altijd vervangbaar.
Derk Boswijk wandelt in dit spoor. Het is duidelijk dat hij een reprise voor zich ziet van de levée en masse teneinde aldus de Russen te weer te staan. Moderne strijdkrachten lijken........