Takvimlerden 5 Eylül 1938. Atatürk, ölümünden 66 gün önce vasiyetnamesini yazdığı gün. Bugün üzerinden tam 88 yıl geçti. Atatürk bu vasiyetiyle ömrünün son döneminde olduğunu bilerek sahip olduğu mal varlığının ölümünden sonra nasıl kullanılacağını düzenlemiştir. Bu vasiyetle aslında Türkiye Cumhuriyeti'nin dil ve tarih çalışmalarına kaynak olacak bir ekonomik düzen kurmayı tercih etmiştir. Ve bugün, 5 Eylül 2026'da, 88 yıl önce yazılmış birkaç maddelik o vasiyetnamenin sonuçları hâlâ Türkiye'nin gündemde olduğu görülmektedir.

Vasiyette ince ufak detaylar yer almaktadır. “Malik olduğum bütün nukut ve hisse senetleriyle Çankaya’daki menkul ve gayrimenkul emvalimi Cumhuriyet Halk Partisi’ne… terk ve vasiyet ediyorum.” Cümlesiyle ne anlatılmak istendi? Atatürk neden İş Bankası'ndaki hisselerini doğrudan Türk Dil Kurumu'na veya Türk Tarih Kurumu'na bırakmadı?

Hisselerin vasiyet edilen sahibi bu hisselerden elde edilen geliri sadece Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumuna aktarılmak üzere kendisine devredilmiştir. Bu vasiyetnamenin devamındaki hükümlerle tek tek belirlenmiştir. Bugün İş Bankası'nın resmi ortaklık verilerine göre Atatürk hisseleri bankanın sermayesinin (,09'unu oluşturmaktadır.

Peki vasiyetnamede kimlere ne bırakıldı?

Atatürk'ün vasiyetnamesi yalnızca İş Bankası hisselerinden ibaret değildir. Vasiyetnamede altı temel düzenleme bulunmaktadır.

1. Para ve hisse senetleri İş Bankası tarafından değerlendirilmesi,

2. Yakınlarına hayatları boyunca belirli aylık ödemeler yapılması,

- kız kardeşi Makbule Hanım'a ayda 1.000 lira,

- manevi kızı Afet İnan'a 800 lira,

- Sabiha Gökçen'e 600 lira,

- Ülkü Adatepe’ye 200 lira,

- Rukiye ve Nebile'ye 100'er lira hayatta kaldıkları süre boyunca ödenmesi,

3. Sabiha Gökçen'e ayrıca ev alınması,

4. Makbule Hanım Çankaya'daki evde yaşamaya devam etmesi,

Atatürk, kız kardeşi Makbule Hanım'ın hayatı boyunca Çankaya'da

5. İnönü ailesinin çocuklarının eğitimine destek verilmesi,

6. Ve asıl büyük miras;

Tüm bu ödemelerden sonra her yıl Türkişe İş Bankası’nın ),09 hissesine tekabül eden temettü gelirinin yarısı Türk Tarih Kurumu'na, yarısı Türk Dil Kurumu'na verilmesi,

Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu faaliyet alanları nelerdir?

- Türk dili üzerine araştırmalar,

- sözlük........

© İstiklal