We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

JÖN TÜRKLERİN İNGİLİZ SÖMÜRGECİLİK SAVAŞI ZAFERİNİ KUTLAMALARI

9 1 0
02.03.2021

Aziz dostlar!... Bu günkü köşe yazımızda sizlere “Tarih Penceresi” nden bakarak sesleneceğiz. Yalnız, bu yazımızı fazla uzatmamak için (zaten de uzadı, köşemizde bir nevi dizi yazı benzeri 2-3 gün yayınlanacaktır) “Tarihimizle Hesaplaşmak” a yönelik verdiğimiz tarih belgelerinin yorumlarını tamamen sizlere bırakacağız. Şimdiye kadar bilmediklerinizi öğrenmeye yönelik olarak büyük bir dikkat, ilgi ve heyecanla okuyacağınıza inanıyorum!...

Kısa Ansiklopedik Bilgiler

Transuval, Afrika kıtasının en güney ucundaki “Ümit Burnu” nda yer alan bugünkü bağısız Güney Afrika Cumhuriyetinin eski adıdır. Burada, 1885’de dünyanın en zengin altın yatakları keşfedilmişti. Bunlar, dünyanın en büyük sömürgeci ve yayılmacı süper gücü - devleti İngiltere’nin iştahını iyice kabartmış, bunlara “cebren ve hileyle” sahip olmak için harekete geçmişti. O zamanların dünyada tek süper gücü, “Üzerinde Güneş Batmayan İmparatorluk” sıfatıyla anılan kıta Avrupası’nda ada devleti merkezli bu “Haydut Devlet” İngiltere, ülkesine 7 bin mil (yaklaşık 11 bin kilometre) uzakta buraya, 1895’de 500 bin kişilik ordu sevk etmişti. Transuval’a yerleşik Boerlerin Kralı Krüger’in 80 bin mevcutlu ordusu, savaşın başlangıcında başarılı olduysa da en sonunda 19 Kasım 1899’da İngilizler karşısında mağlup olmuş, zaferi İngilizler kazanmıştı. Ardından 13 Mayıs 1902’de imzalanan Vereeinnig Antlaşmasıyla Kral ülkesinin İngiltere’nin sömürge eyaleti haline getirilmesini kabul etmek zorunda kalmıştı.

Boerler –İngilizler savaşı çok kanlı cereyan etmiş, İngilizlerin sivil halka bile yapmadıkları vahşet kalmamıştı. Bunun vahşiliklerinden bir anlatım:

“Boerler ve Afrikalıların çiftlikleri ayrım gözetilmeksizin yakılıp yıkıldı, kırsal kesimlerden yaşayan Boerler yakalanarak toplama kamplarına kapatıldılar. Kamplarda tutulan kadın ve çocukların yaşam koşulları uluslararası düzeyde büyük tepki topladı. Kötü yönetimden ve sağlık koşullarına özen gösterilmeyen kamplarda 20 bini aşkın insan öldü.” ( AnaBitannica Ansiklopedisi, “Güney Afrika Savaşı” Maddesi, C. 10, İstanbul, 1987, s. 183)

İngiliz Zaferini Kutlamak İçin İngiliz Büyükelçiliğine Giden Jön Türkler Kimlerdi?

Bu cümleden olarak Jön Türklerden Ahmet Bedevi (Kuran) bunların arasında kendisi de olduğu halde, hatırlarında görgü tanığı olarak şunları yazar: “İngiltere’nin Transuval’da başardığı zaferi tebrik zımnında (amacıyla) bazı münevverler (aydınlar) 19 Kasım 1899’da İngiliz Kraliçesine (Kraliçe Viktorya’ya) bir telgraf çekmek istemişlerdir. Bu hususta söz birliği eden gençler, üç gruba ayrılmış ve muhtelif saatlerde İngiliz Büyükelçiliğine gitmişlerdi. Ubeydullah Efendi’nin riyaset (başkanlık) ettiği birinci grupta Bağdat Mebusu Zehavi Zade Cemil Efendi, Âyan’dan (Senatoda senatör) Hamid Zührevi Efendi ve Sivas Mebusu Şükrü Efendi bulunuyordu. Şair Hüseyin Siret Bey’in temsil ettiği grupta, İngiliz Rıfat Bey, Mithat Kemal (Kuntay) Bey, bahriye doktorlarından Hüsnü Paşazade Hüsamettin Bey vardı. İsmail Safa (Peyami Safa’nın babası) grubu Nazım Paşa ve İsmail Hakkı Bey, Ziya Molla vesaireden mürekkepti. ” ( Ahmet Bedevi Kuran, Osmanlı İmparatorluğunda İnkılap Hareketleri ve Milli Mücadele, Çeltüt Matbaası, İstanbul, 1959, s. 215)

Jön Türklerin İngiliz Kraliçesi Vıktorya’ya Çektikleri Kutlama Telgrafının Metni

Yine görgü tanıklarından olarak Jön Türlerden Ahmet Bedevi’nin hatırlarında, kendisi de bahsettiği grubun içinde bulunduğu halde İsmail Hakkı Bey Grubu tarafından 19 Kasım 1899’da Kraliçe Victorya’ya çekilen kutlama telgrafı şöyledir:

“İngiltere Devlet - i Fahimesi (itibar ve nüfuz sahibi devlet), hürriyet ve adalet gibi iki lazıme-i insaniyet (insanların ihtiyaç duyduğu), pişva-i siyaset ittihazı (birbirine dost insan topluklarının siyasi reisi-başkanı) ile şekrak-ı terakki ve medeniyete haiz-i ehemmiyet olmuş (ileri derecede bir medeniyet kurmuş) bir devlet-i zi-satvet (büyük devlet) ve şevkettir (büyüktür). Devlet-i müşarün-ileyhanın (adı geçen İngiltere’nin) men-i esaret (esareti yok etme) maksadıyla hürriyet-i beşeriyeyi muhafaza (insanların hürriyetin koruma) yolunda ihtiyar (bir işi yapmak) ettiği fedakarlıklar bütün âlem-i insaniyeti (bütün dünya insanlığını) kendisine medyun-ı şükran ettiği (hoşnut bırakmak, memnun etmek) gibi, bilhassa mensubiyetiyle müttehit (birleşmiş, ittifak etmiş) bulunduğumuz devlet-i ebed-müddet-i saltanat-ı seniyye hakk-ı âlisinden (Osmanlı devleti halkı ve saltanat idaresinden) asırlardan beri besleye geldiği asar-ı dosti (dostluk işaretleri) ve meveddet (sevme) ve menafi-i celilesi (yüksek menfaatleri) uğrunda, fiilen ibraz (ortaya koymak) ve ispat (yaptığı ve uyguladığı) ettiği measir -i hayırhah (hayırlı işler) ve muhadenet (dostluk) cihetiyle de ümmet-i muazzama-i Osmaniyemizi minnettar (iyiliğe karşı teşekkür etmek) ve şükür-güzar (iyi bilme) eylemiştir. Binaenaleyh (bundan dolayı), yine bir maksat -ı insaniyetperverane (insanseverlik amacıyla) ile müteşebbis (bir işe girişmek) olduğu şu Transval harbi -i ahirinden (Transva harbinin sonucundan) de şan ve şeref ve kemal - i muvaffakiyetle (tam anlamıyla başarılı olunarak) çıkması temennisiyle, Türkiye namına hissiyat -ı hâlise -i (iyi düşünceli) tebriklerimizin metbu - i mufahhamaları canib- i sâmisine (size tabi protokol personeline) arz ve inbasını (haber verilmesi) zat -ı âliy - i asilânelerinden (nesebinize yakışır yüksek şahsiyetinizden) rica ederiz. 19 Teşrinisani (Kasım) 1899 -7 Teşrinisani 1315” (Ahmet Bedevi Kuran, adı geçen kitabı, s. 215)

Jön Türklerden İsmail Kemal’in Telgraftan Övgüyle Bahsedişi II. Abdülhamid’in Cezalandırmalarını Anlatışı

“Transuval Harbi ve İngiltere kuvvetlerinin çarpışmalarda verdikleri kayıplar, ülke halkının endişe ve merakla izlediği bir konu olmuştu. Çünkü Sultan’ın (II. Abdülhamid’in) ve onun politikasının peşinden gidenlerin, özellikle Almanya’da tahsil........

© İstiklal


Get it on Google Play