Kurnazlık, Kötülük Zeka Mıdır? “Hakikat Zekası” Neden Görünmez?

Fark ettiniz mi, toplumda yalanla dolanla iş yapanlar, işi kılıfına uyduranlar, saygısızlar, ahlaki ve etik kuralları çiğneyenler hep bir adım önde, hatta “zeki” olarak görülmekte ve adlandırılmakta. Sahi bu gerçek zeka mı? Satranç tahtasını devirenler nasıl oluyor da alkışlanabiliyor? Örneğin bir satranç tahtasında oynarken önce kurallara riayet etmek gerekmez mi? Satranç tahtasında kuralları kafanıza göre hiçe sayarak elbette “başarılı” olabilirdiniz. Ama hakemler buna müsaade etmez neyse ki. Satrançta önemli olan kuralları bilmek ve kabul etmektir; sonra zihninizi kullanırsınız, ama bu iyi yönde, ahlak çerçevesinde zekayı kullanma biçimidir. Diğer türlü oyunu kuralları çiğneyerek kazanmak, oyunu yok etmek tabiri caizse “zorbalıkla kazanmak” olurdu. Aynı şekilde gerek ahlak kurallarını gerek din kurallarını çiğneyerek “üst insan” olunabiliyor mu? Nefse yenik düşerek zeki olunur mu? Sonsuz alemde kazanan zeka nedir? Bu dünyanın bir sonu yok mu? Bizler sonsuz Yaratıcı Zekanın (diğer bir deyişle ALLAH) bir yansıması değil miyiz? Tekrar O’na döndürülmeyecek miyiz?

İşte kendi kendime yönelttiğim cevap aradığım tüm bu felsefi sorular beni yeni bir kavram önermeye yöneltti: “hakikat zekası”. Hakikat zekası ile kastettiğim salt sonuç üretme becerisi değil; zaten “amaca giden her yol mübahtır” Makyavelizm felsefesiyle “zeki” takılmak, sözde “başarı” elde etmek kolaydır. Bu kavramla vurgulamak istediğim, gerçeği görebilme ve nefsi denetleyebilme, etik kurallara riayet ederek başarılı olabilme, zekayı kullanabilme yetisidir. Yani, hakikat zekasına sahip kişi, hakikati görerek Hakk’a yürüyen, bu yolda zekasını kullanarak başarılı olabilendir; böylece zoru başarabilendir.

Hakikat kavramının tam karşısında araçsal/kurnaz zekanın yer aldığı söylenebilir. Bu, sosyolog Max Weber’in “araçsal akıl” kavramıyla açıklanabilir. Aslında bu........

© İstiklal