Bir zamanlar hayatın en doğal gerçekleri evlerin içinde yaşanırdı.

Doğum da ölüm de hayatın merkezindeydi.

Anadolu'nun köylerinde, mahallelerinde, hatta dünyanın pek çok yerinde insanlar evlerinde doğar, evlerinde ölürdü. Ölüm saklanan değil, kabul edilen bir gerçeklikti.

Daha düne kadar cenaze çıkan evle dayanışma, ziyaret ve teselli girişimleri günlerce sürer acılar paylaşılırdı. Komşuların cenaze evine yeme içme konusunda katkıları göz yaşartıcı boyutlarda olurdu. Sandalye ve masalar bile komşulardan gönüllü taşınırdı.

Önceleri şehirlerde mezarlıklar bugünkü gibi şehrin dışına sürülmemişti. İstanbul'un Eyüp sırtlarında, Bursa'nın mahalle aralarında, Konya'nın cami çevrelerinde ve bir çok sehirde mezarlar günlük hayatın içindeydi. İnsanlar işe giderken, pazara uğrarken, camiye yürürken mezarlıkların yanından geçerdi. Bu yüzden ölüm sürekli hatırlanan bir hakikatti. Mezarlıkların yakınından geçilirken fatihalar, dualar okunur güne kuranlar, duayla başlanırdı.

Oysa bugün şehir merkezleri, bankalar, avm'ler, marketler ile dolup taşıyor. Bir araya gelen insanlar çoğunlukla ekonomik sıkıntıları, pahalılığı, yolsuzlukları, siyasetçilerin yetersizliğini, sporu ve karşı cinsle ilgili çoğu dedikodu seviyesinde konularla düşünce dünyalarını inşaa ediyorlar. 

Eski Türk-İslam kültüründe mezarlıklara "sessiz şehir" denirdi. Çünkü yaşayanlar ile ölüler arasında görünmez bir bağ olduğuna inanılırdı. Kabir ziyaretleri yalnızca ölüleri anmak için değil, yaşayanların kendilerine gelmesi için de yapılırdı.

Doğum hastanelere teslim edildi. Ölüm ise hastanelerin beyaz koridorlarına, yoğun bakım odalarına ve morgların soğuk çekmecelerine sürgün edildi. İnsanlar çoğu zaman yakınlarının son nefesini bile göremiyor. Ölüm profesyonel kurumların yönettiği teknik bir sürece dönüştü.

Bugün ise farklı bir dünyada yaşıyoruz.

Zekaret hali diye ölüm öncesi yaşanan bir süreç vardı. Orada ölüm yolculuğuna çıkacak kişiye yasinler okunur, tevhid zikirleri hatırlatılarak rahat can vermesi için destek olunurdu.

Cenaze işlemleri aile ve komşulardan bilgi sahibi kişiler tarafından yapılırdı. Şimdi; yıkama, kefenleme, cenaze namazı ve defin........

© İslami Analiz